Φουάτ πασάς, Μεχμέτ Εμίν

Διαπρεπής Οθωμανός πολιτικός, ο οποίος διετέλεσε υπουργός Εξωτερικών στην οθωμανική κυβέρνηση (το 1852 και από το 1867 μέχρι τον θάνατό του το 1869) και μέγας βεζίρης από το 1861 μέχρι το 1866. Γεννήθηκε το 1815.

 

Ο Φουάτ πασάς, ο Ρεσίτ πασάς και ο Αλή ήσαν οι κυριότεροι εμπνευστές και εκτελεστές των μεταρρυθμίσεων του τανζιμάτ*, με τις οποίες προσπάθησαν να ανασυγκροτήσουν και ενισχύσουν την κλονιζόμενη από εσωτερικά πολιτικά και κοινωνικά προβλήματα και εξεγέρσεις των υπόδουλων λαών από τη μια, και από τις εξωτερικές πιέσεις, διεισδύσεις και αντιθέσεις των μεγάλων δυνάμεων για την Οθωμανική αυτοκρατορία από την άλλη.

 

Μέσα στα πλαίσια του μεταρρυθμιστικού τους προγράμματος εισήγαγαν ένα νέο κτηματικό κώδικα και ένα νέο ποινικό κώδικα το 1858 και έκαμαν αναδιοργάνωση των εμποροδικείων από το 1860-63. Ένα τέτοιο εμποροδικείο (medjlis tijaret) λειτουργούσε και στη Λάρνακα. Το 1864 ο Φουάτ πασάς, επηρεασμένος από το γαλλικό διοικητικό σύστημα, εισήγαγε τον νόμο για τα βιλαέτια (νομούς) της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Σύμφωνα με τον νόμο αυτό έγινε διοικητική μεταρρύθμιση με σκοπό την ενίσχυση του ελέγχου της κεντρικής εξουσίας πάνω στις επαρχιακές διοικήσεις. Η αυτοκρατορία χωρίστηκε σε 27 βιλαέτια με κυβερνήτες που έφεραν τον τίτλο του βαλή. Κάθε βιλαέτι υποδιαιρείτο σε σαντζάκια, καζάδες, ναχιέδες και χωριά με διοικητές που έφεραν τον τίτλο του μουτεσαρίφη, του καϊμακκάμη, του μουδίρη και του μουκτάρη, αντιστοίχως. Σε κάθε βιλαέτι, σαντζάκι και καζά υπήρχε ένα διοικητικό συμβούλιο (mejlis idaré), στο οποίο εκτός από τα επίσημα ex officio μέλη συμμετείχαν και 2 έως 3 Χριστιανοί και άλλοι τόσοι Μουσουλμάνοι που εκλέγονταν με ένα πολύπλοκο και περιορισμένο δικαίωμα ψήφου που δινόταν στους υπηκόους της αυτοκρατορίας. Το σύστημα αυτό εφαρμόστηκε και στην Κύπρο κατά τα τελευταία 12-14 χρόνια της Τουρκοκρατίας και αυτό βρήκαν και διατήρησαν, με μικρές τροποποιήσεις, οι Άγγλοι, όταν κατέλαβαν την Κύπρο το 1878.

 

Στο πρώτο υπόμνημα, το οποίο οι Κύπριοι αρχιερείς υπέβαλαν στις 16.2.1879 στον πρώτο Άγγλο κυβερνήτη sir Garnet Wolseley, για να ενισχύσουν τη θέση τους ότι τα προνόμια που έχαιρε η Κυπριακή Εκκλησία επί Τουρκοκρατίας έπρεπε να διατηρηθούν, αναφέρθηκαν σε δήλωση του Φουάτ πασά που έκανε το 1866, σύμφωνα με την οποία η ιερή κτημοσύνη, είτε ήταν χριστιανική είτε μωαμεθανική, ήταν απαλλαγμένη από τη φορολογία που βάρυνε οποιαδήποτε άλλη ακίνητη περιουσία.