Κυπριανός επίσκοπος Κιτίου

Image

Επίσκοπος Κιτίου (1868-1886), η σημαντικότερη πολιτική και εκκλησιαστική προσωπικότητα στην Κύπρο κατά τα οκτώ πρώτα χρόνια της Αγγλοκρατίας.

 

Ο Κυπριανός γεννήθηκε στο Λευκόνοικο στις 21 Μαρτίου 1833. Το κοσμικό του όνομα ήταν Ιωάννης Οικονομίδης. Ο πατέρας του ήταν ο Οικονόμος Μιχαήλ Γιαννή. Ο Κυπριανός ήταν ξάδερφος του πατέρα (μικρός θείος) του διαλεκτικού ποιητή Βασίλη Μιχαηλίδη και θείος του Ιωάννη Οικονομίδη, του ιδρυτή της Τράπεζας Κύπρου.

 

Μόρφωση - σπουδές: Τα πρώτα του γράμματα ο Κυπριανός τα διδάχτηκε σε ηλικία επτά χρόνων από κάποιο συγχωριανό του. Όταν έγινε 14 χρόνων πήγε στο Τρίκωμο κοντά στον ιερέα Παπαλουκά, όπου για δυο χρόνια διδάχτηκε τη βυζαντινή μουσική. Σ' αντάλλαγμα για τα μαθήματα που έπαιρνε βοηθούσε τον ιερέα - δάσκαλό του στα χωράφια σαν ζευγολάτης.

 

Το 1849 σε μια αρχιερατική περιοδεία του έτυχε να επισκεφθεί το Τρίκωμο ο αρχιεπίσκοπος Κύριλλος Α΄ (1849-1854), ο οποίος, όταν άκουσε τον νεαρό Ιωάννη (Κυπριανό) να ψάλλει στην εκκλησία το Ἄξιόν Ἐστι τόσο του άρεσε, ώστε τον ζήτησε από τον πατέρα του για να τον έχει στην Αρχιεπισκοπή. Ο πατέρας του δέχτηκε και έτσι ο Ιωάννης ήρθε στη Λευκωσία σε ηλικία δεκαεπτά χρόνων και γράφτηκε στο αλληλοδιδακτικό σχολείο, για να συστηματοποιήσει την ατελή μόρφωση που είχε πάρει ως τότε. Ταυτόχρονα διδασκόταν και την εκκλησιαστική μουσική από τον ψάλτη της Αρχιεπισκοπής Γεώργιο Νικολαΐδη, που ήταν γνωστός ως Γιωργάκης του Κυρίου.

 

Το 1853 ο Ιωάννης, σε ηλικία 20 χρόνων, χειροτονήθηκε διάκονος από τον αρχιεπίσκοπο Κύριλλο, ο οποίος και τον μετονόμασε σε Κυπριανό, στη μνήμη του εθνομάρτυρα αρχιεπισκόπου Κυπριανού*, που ήταν συγγενής και προϊστάμενος (γέροντας) του αρχιεπισκόπου Κυρίλλου. Εν τω μεταξύ τη μόρφωσή του ο Κυπριανός την είχε βελτιώσει ακόμη περισσότερο φοιτώντας, προφανώς στις δυο ανώτερες τάξεις, στην Ελληνική Σχολή (ή Σχολαρχείο) Λευκωσίας. Από τη σχολή αυτή αποφοίτησε το 1855. Την ίδια χρονιά εστάλη στην Αθήνα να ολοκληρώσει τις γυμνασιακές του σπουδές και μετά να εισαχθεί στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Τα έξοδα των σπουδών του κάλυπταν εν μέρει οι συγγενείς του και εν μέρει ο διάδοχος του αρχιεπισκόπου Κυρίλλου, Μακάριος Α΄ (1854 - 1865).

 

Στην Αθήνα ο Κυπριανός είχε συμφοιτητή τον επίσης υπότροφο της Αρχιεπισκοπής Σωφρόνιο Φοινιέα, τον μετέπειτα αρχιεπίσκοπο Σωφρόνιο Γ'  (1850 - 1900), και τον Α. Διομήδη Κυριακού, τον μετέπειτα καθηγητή της θεολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Και οι δυο, σύμφωνα με πληροφορία του Α.Κ. Παλαιολόγου, του εκδότη της εφημερίδας Ἀλήθεια Λεμεσού (αρ. 304, 30.12.1886), εξεθείαζαν την επιμέλεια και οξύτητα του πνεύματος του Κυπριανού.

 

Μετά την επιστροφή του στην Κύπρο ο Κυπριανός διορίστηκε ως δεύτερος δάσκαλος στην Ελληνική Σχολή Λευκωσίας, την οποία από το 1861 μέχρι το 1865 διηύθυνε ο συμφοιτητής και φίλος του Σωφρόνιος Φοινιεύς. Εκεί ο Κυπριανός στην αρχή δίδασκε γαλλικά, αντικαταστήσας τον Γάλλο γιατρό Α. Λαφφών, τον πατέρα του φιλέλληνα ποιητή και προξένου της Γαλλίας στην Κύπρο Γουσταύου Λαφφών, και κατόπιν θεολογικά. Μετά τον θάνατο του αρχιεπισκόπου Μακαρίου Α΄και την ανάρρηση στον αρχιεπισκοπικό θρόνο του Σωφρονίου στις 28 Οκτωβρίου 1866/ 9 Νοεμβρίου 1866, ο Κυπριανός διορίστηκε από τη σχολική εφορεία ως διευθυντής (σχολάρχης) της σχολής. Στη θέση αυτή υπηρέτησε μέχρι τις 19 Μαϊου 1868, οπότε, ύστερα από την παραίτηση του μητροπολίτη Κιτίου Βαρθολομαίου, η εκλογική συνέλευση των Χριστιανών της μητρόπολης Κιτίου τον εξέλεξε ομόφωνα ἄνδρα παιδείᾳ καί φρονήσει κεκοσμημένον (κώδιξ Α΄ Αρχιεπισκοπής, παρά Λ. Φιλίππου, Ἡ  Ἐκκλησία τῆς Κύπρου ἐπί Τουρκοκρατίας, Λευκωσία, 1975, σ. 341) — επίσκοπον Κιτίου. Η χειροτονία του έγινε τρεις μέρες αργότερα, στις 22 Μαϊου 1868/3 Ιουνίου 1868, κατά τη γιορτή του Αγίου Πνεύματος. Έτσι τέλειωσε η σύντομη εκπαιδευτική σταδιοδρομία του Κυπριανού, όχι όμως και το ενδιαφέρον του για την παιδεία του τόπου, και άρχισε η αρχιερατική και αργότερα και πολιτική του σταδιοδρομία, η οποία αν και σύντομη λόγω του πρόωρου θανάτου του στις 25 Νοεμβρίου 1886, υπήρξε εν τούτοις πολύ σημαντική και καρποφόρος.

 

 

 

 

 

 

 

 

Φώτο Γκάλερι

Image