Σανταλάρης

Μικρό αμιγές τουρκοκυπριακό χωριό της επαρχίας Αμμοχώστου, στη γεωγραφική περιφέρεια της Μεσαορίας, περί τα 20 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της πόλης της Αμμοχώστου. Βρίσκεται στην κατεχόμενη από τα τουρκικά στρατεύματα εισβολής περιοχή της Κύπρου. Γειτονεύει με μερικά άλλα επίσης αμιγή τουρκοκυπριακά χωριά, όπως η Αλόα και η Μαράθα.

 

Ο Σανταλάρης είναι κτισμένος στον κάμπο της Μεσαορίας, σε μέσο υψόμετρο 30 μέτρων.

 

Από γεωλογικής απόψεως, στη διοικητική έκταση του χωριού κυριαρχούν οι αποθέσεις του σχηματισμού Αθαλάσσας (ασβεστολιθικοί ψαμμίτες και άμμοι), το Σύναγμα (άμμοι και χαλίκια της Πλειστόκαινης περιόδου) και οι πρόσφατες αλλουβιακές αποθέσεις της Ολόκαινης γεωλογικής περιόδου. Πάνω στα πετρώματα αυτά αναπτύχθηκαν εδάφη τέρρα ρόζα, καφκάλλες και προσχωσιγενή.

 

Ο Σανταλάρης δέχεται μια μέση ετήσια βροχόπτωση περί τα 350 χιλιοστόμετρα. Στην περιοχή του καλλιεργούνταν, πριν από την τουρκική εισβολή του 1974, οι ξηρικές καλλιέργειες και ιδιαίτερα τα σιτηρά και τα νομευτικά φυτά.

 

Όσον αφορά τη κτηνοτροφία, το 1973 εκτρέφονταν από 15 κτηνοτρόφους 389 πρόβατα, 138 κατσίκες, 7 βόδια, 4 αγελάδες και 670 πουλερικά.

 

Από συγκοινωνιακής απόψεως, ο Σανταλάρης συνδέεται στα δυτικά με το χωριό Μαράθα (περί τα 2,5 χμ.) και στα ανατολικά με το χωριό Αλόα (περί τα 2,5 χμ.) και μέσω του με την πόλη της Αμμοχώστου. Συνδέεται επίσης με χωματόδρομους στα βορειοδυτικά με το χωριό Μηλιά (περί τα 3,5 χμ.) και στα νοτιοανατολικά με το χωριό Στύλλοι (περί τα 5,5 χμ.).

 

Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία οι πλήρεις απογραφές πληθυσμού έχουν ως ακολούθως:

 

Χρονολογία Κάτοικοι
1881 25 
1891 47 
1901 51 
1911 90 
1921 105 
1931 107 
1946 128 
1960 94 
1973 100 

 

Το χωριό αυτό είναι το αναφερόμενο ως φέουδο Salari κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας. Έτσι είναι, εξάλλου, σημειωμένο το χωριό σε παλαιούς χάρτες.

 

Οι Τούρκοι ισχυρίζονται ότι το χωριό είχε ιδρυθεί από Τούρκους μετά την κατάκτηση της Κύπρου το 1570-71, κι ότι εξ αρχής η ονομασία του ήταν Sandallar. Ωστόσο ο ισχυρισμός αυτός καταρρίπτεται από το γεγονός ότι το χωριό υφίστατο και πριν από το 1570, δηλαδή πριν από την άφιξη των Τούρκων στην Κύπρο.

 

Θεωρείται πιθανότερο ότι η αρχική ονομασία του χωριού ήταν αγιολογική: Άγιος Ιλαρίων.   Ίσως κατά τα Βυζαντινά χρόνια να είχε ιδρυθεί το χωριό γύρω ή κοντά σε μικρό μοναστήρι του Αγίου Ιλαρίωνος, απ' όπου πήρε την ονομασία του. Κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας η ονομασία του χωριού μεταφράστηκε σε Sant Hilarion, απ' όπου το συντομότερο Sa-lari (Salari, όπως βρίσκεται σημειωμένο σε παλαιούς χάρτες). Αυτή είναι η πιθανότερη εκδοχή, κι όχι οποιαδήποτε σχέση του χωριού με... σάνδαλα απ' όπου, κατά τους Τούρκους, το τουρκικό Sandallar. Κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας οι ντόπιοι πρόφεραν το χωριό με τη ξενική μετάφραση της ονομασίας του: Σαντ-Ιλάριον, απ' όπου τελικά Σανταλάρης.

 

Το 1981 η τουρκοκυπριακή ηγεσία ένωσε τα τρία γειτονικά χωριά (Σανταλάρης, Αλόα και Μαράθα) σε ένα οικισμό στον οποίο έδωσε την ονομασία Sehitler.