Η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια

Έλληνας αρχαιολόγος με ειδίκευση στην Mινωϊκή και Μυκηναϊκή αρχαιολογία, τη Νεολιθική του Ελλαδικού Χώρου, την Κυπριακή Προϊστορία (10.000 π.χ. -1.050 π.χ.) , την Προϊστορία της Ανατολίας και την Εθνοαρχαιολογία.

Ο Νίκος Ευστρατίου γεννήθηκε στην Αυστραλία το 1953 και μεγάλωσε στην Κομοτηνή. Πέθανε στην Αθήνα στις 20 Δεκεμβρίου 2025.

Σπούδασε στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κι έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο του Λονδίνου (Bedford College) πάνω σε θέματα προϊστορίας της Ελλάδας και της Μέσης Ανατολής με έμφαση στη Mινωϊκή και Μυκηναϊκή αρχαιολογία, τη Νεολιθική του Ελλαδικού Χώρου, την Κυπριακή Προϊστορία, την Προϊστορία της Ανατολίας και την Εθνοαρχαιολογία.

Η Κύπρος στο επίκεντρο της έρευνάς του

Για την αρχαιολογία της Κύπρου, η συμβολή του Νίκου Ευστρατίου υπήρξε καθοριστική. Πέρα από τη διδασκαλία της κυπριακής προϊστορίας στο Τμήμα Ιστορίας και Αρχαιολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, όπου υπηρέτησε όλες τις ακαδημαϊκές βαθμίδες, αλλά και στην Ερευνητική Μονάδα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου της Κύπρου, όπου υπήρξε επισκέπτης Καθηγητής, ο Νίκος Ευστρατίου διηύθυνε από το 2009 την Αρχαιολογική έρευνα του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου στην Κύπρο, στη θέση Άγιος Ιωάννης/Βρέτσια-Ρουδιάς (σε συνεργασία με τον κύπριο αρχαιολόγο Δημήτρη Κυριάκου και από το 2021 και εξής, με την Επίκουρη Καθηγήτρια του ΑΠΘ, Δρ. Μαρία Ντίνου).

Βλέπε λήμμα: Βρέτσια

Η επίμονη αναζήτηση του Νίκου Ευστρατίου για ενδείξεις πρώιμης κατοίκησης ή χρήσης της ορεινής ενδοχώρας του νησιού από τις πρώιμες προϊστορικές ομάδες τροφοσυλλεκτών και κυνηγών, τον οδήγησε στον εντοπισμό και την ανασκαφική διερεύνηση, με την άδεια του Τμήματος Αρχαιοτήτων, δύο θέσεων σε μια απόμακρη και δύσβατη περιοχή, στις νότιες υπώρειες της οροσειράς του Τροόδους, στην επαρχία Πάφου. Στην ίδια αναβαθμίδα αποκαλύφθηκε μια Επιπαλαιολιθική θέση (Κάτω Άγιος Ιωάννης/Βρέτσια-Ρουδιάς, 10η−9η χιλιετία π.Χ.), και μια θέση της Ακεραμικής Νεολιθικής περιόδου (Άνω Άγιος Ιωάννης/Βρέτσια-Ρουδιάς, Φάση Χοιροκοιτίας, 7η χιλιετία π.Χ.). Οι ανασκαφικές αυτές έρευνες επιβεβαίωσαν τη δυναμική της προϊστορικής εξέλιξης της ορεινής Κύπρου, σε μια περίοδο για την οποία οι πληροφορίες για την κατοίκηση στο νησί παραμένουν λιγοστές, και σε κάθε περίπτωση, αναζητούν μια νέα δυναμική τόσο στο πεδίο των νέων αρχαιολογικών ευρημάτων, όσο και της ερμηνείας τους.

Η επίμονη αναζήτηση του Νίκου Ευστρατίου για ενδείξεις πρώιμης κατοίκησης ή χρήσης της ορεινής ενδοχώρας του νησιού από τις πρώιμες προϊστορικές ομάδες τροφοσυλλεκτών και κυνηγών, τον οδήγησε στον εντοπισμό και την ανασκαφική διερεύνηση, με την άδεια του Τμήματος Αρχαιοτήτων, δύο θέσεων σε μια απόμακρη και δύσβατη περιοχή, στις νότιες υπώρειες της οροσειράς του Τροόδους, στην επαρχία Πάφου. Στην ίδια αναβαθμίδα αποκαλύφθηκε μια Επιπαλαιολιθική θέση (Κάτω Άγιος Ιωάννης/Βρέτσια-Ρουδιάς, 10η−9η χιλιετία π.Χ.), και μια θέση της Ακεραμικής Νεολιθικής περιόδου (Άνω Άγιος Ιωάννης/Βρέτσια-Ρουδιάς, Φάση Χοιροκοιτίας, 7η χιλιετία π.Χ.). Οι ανασκαφικές αυτές έρευνες επιβεβαίωσαν τη δυναμική της προϊστορικής εξέλιξης της ορεινής Κύπρου, σε μια περίοδο για την οποία οι πληροφορίες για την κατοίκηση στο νησί παραμένουν λιγοστές, και σε κάθε περίπτωση, αναζητούν μια νέα δυναμική τόσο στο πεδίο των νέων αρχαιολογικών ευρημάτων, όσο και της ερμηνείας τους.

Βλέπε λήμμα: Χοιροκοιτία

Ο Νίκος Ευστρατίου υπήρξε Καθηγητής αρκετών μελών του επιστημονικού προσωπικού του Τμήματος Αρχαιοτήτων, τόσο στο ΑΠΘ όσο και στο Πανεπιστήμιο Κύπρου, με κάποια από τα μέλη του Τμήματος να συμμετέχουν στις ανασκαφές, τις επισκοπήσεις και στις εθνοαρχαιολογικές έρευνες που διηύθυνε, τόσο στην Κύπρο, όσο και στο εξωτερικό.

Πηγές

1. Τμήμα Αρχαιοτήτων Κύπρου
2. www.polignosi.com