Παπαντωνίου Ιωάννα
Ελληνίδα σκηνογράφος, ενδυματολόγος και ιδρύτρια του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος στο Ναύπλιο. Γεννήθηκε στην Αθήνα στις (7 Ιανουαρίου 1936 και πέθανε στις 25 Φεβρουαρίου 2026).
Συνδέθηκε ιδιαίτερα με την Κύπρο στην μελέτη της κυπριακής λαογραφίας. Μέσα από το έργο της τεκμηρίωσε και ανέδειξε την κυπριακή παραδοσιακή ενδυμασία, σε συνάρτηση με τον ευρύτερο ελλαδικό χώρο, ως φορέας ιστορικής μνήμης και πολιτιστικής ταυτότητας. Δημιούργησε το Ίδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου, στο οποίο σε συνεργασία με τον δάσκαλο και ερευνητή Αλέκο Ιακωβίδη μελέτησαν και την κυπριακή μουσική παράδοση.
Βλέπε λήμματα: Λαογραφία και Δημοτική Μουσική και Χορός
Η Ιωάννα Παπαντωνίου ενίσχυσε τη διεθνή προβολή της κυπριακής χειροτεχνικής δημιουργίας μέσω συνεργασιών και εκθέσεων. Η συνεργασία της με την Υπηρεσία Κυπριακής Χειροτεχνίας του Υφυπουργείου Πολιτισμού, αλλά και άλλους πολιτιστικούς φορείς στην Κύπρο, υπήρξε ιδιαίτερα στενή και αδιάλειπτη, καθοδηγώντας πάντα με αγάπη και γνώση όλους τους συνεργάτες της στον κυπριακό χώρο.
Βλέπε λήμμα: Χειροτεχνία
Ένα από τα τελευταία όνειρα της ζωής της ήταν να αναδείξει τον πλούτο της έρευνάς της για τον κυπριακό πολιτισμό σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο στο Ίδρυμα Βασίλη Παπαντωνίου.
Η ζωή και το έργο της
Γεννήθηκε στην Αθήνα και σπούδασε ενδυματολογία και σκηνογραφία το διάστημα 1967-1970 στο Wimbledon School of Art. Συνεργάστηκε με μεγάλους Έλληνες σκηνοθέτες και υπήρξε στενή συνεργάτιδα του Μάικλ Έλιοτ στο Royal Exchange Theatre. Ασχολήθηκε κυρίως με την επιτόπια έρευνα για το ελληνικό ένδυμα.
Το 1970 εκπόνησε τη διπλωματική της εργασία, με θέμα τις Βάκχες του Ευριπίδη, και τον επόμενο χρόνο πραγματοποίησε την πρώτη της επαγγελματική δουλειά στην παράσταση «Κοριός» του Βλαντιμίρ Μαγιακόφσκι σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού. Ήταν η πρώτη γυναίκα σκηνογράφος του Εθνικού Θεάτρου και η πρώτη γυναίκα που υπήρξε συντελεστής σε παράσταση του αρχαίου θεάτρου της Επιδαύρου, με το έργο "Ορέστης", σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού και πρωταγωνιστή τον Νίκο Κούρκουλο στην πρώτη του εμφάνιση στην Επίδαυρο. Συνεργάστηκε επίσης με το Θέατρο Τέχνης «Κάρολος Κουν», με τον θίασο Αλέξη Μινωτή-Κατίνας Παξινού και με τα δυο κρατικά θέατρα.
Από το 1956 μέχρι το 1974, ως μέλος του Λυκείου των Ελληνίδων Αθηνών επισκέφτηκε διάφορα χωριά της ελληνικής επικράτειας, πραγματοποιώντας επιτόπια έρευνα και συγκεντρώνοντας πολύτιμο λαογραφικό υλικό. Με βάση αυτές τις έρευνες δημοσίευσε πλήθος βιβλίων αλλά και άρθρων σε περιοδικά και εφημερίδες, έχοντας ως επίκεντρο τις ελληνικές τοπικές φορεσιές και τη μόδα.
Το 1974 ίδρυσε στο Ναύπλιο το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα «Βασίλειος Παπαντωνίου» στη μνήμη του πατέρα της το οποίο διαθέτει περίπου 45.000 αντικείμενα, ως επί το πλείστον διαλεγμένα και αγορασμένα από την ίδια. Για τις ανάγκες του ιδρύματος, δώρισε σχεδόν ολόκληρη την κινητή και ακίνητη περιουσία της. Παράλληλα, συνεργάστηκε στενά με το Λύκειο Ελληνίδων, αναλαμβάνοντας επί μια τετραετία την επίβλεψη του Μουσείου Ιστορίας της Ελληνικής Ενδυμασίας, τη διαχείριση των συλλογών του αλλά και την εφορία της ιματιοθήκης του.
Πηγές
- Υφυπουργείο Πολιτισμού Κύπρου
- Wikipedia
- www.polignosi.com