Η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια

Τουρκοκυπριακό Κόμμα. Το Κόμμα Εθνικής Ενότητας, γνωστό με τα τουρκικά αρχικά UBP – Ulusal Birlik Partisi, αποτελεί τη βασικότερη πολιτική δύναμη της τουρκοκυπριακής Δεξιάς και ένα από τα κόμματα που άσκησαν τη μεγαλύτερη επιρροή στην Τ/κ Κοινότητα μετά το 1974.

Το UBP ιδρύθηκε επίσημα στις 11 Οκτωβρίου 1975, λίγους μήνες μετά την ανακήρυξη του λεγόμενου «Τουρκικού Ομόσπονδου Κράτους της Κύπρου». Ιδρυτής και πρώτος πρόεδρός του ήταν ο Ραούφ Ντενκτάς, ο οποίος υπήρξε η κυρίαρχη μορφή της τουρκοκυπριακής πολιτικής ζωής για δεκαετίες. Σύμφωνα με το ίδιο το κόμμα, τα ιδρυτικά του έγγραφα κατατέθηκαν από 51 πρόσωπα,   εκπροσωπούσαν περισσότερα από 8.300 εγγεγραμμένα μέλη.

Η ίδρυσή του συνδέθηκε άμεσα με τη δημιουργία των χωριστών διοικητικών και πολιτικών δομών στο βόρειο τμήμα της Κύπρου μετά την Τουρκική Εισβολή στην Κύπρο. Βασικές αρχές του ήταν ο τουρκικός εθνικισμός, η στενή πολιτική και οικονομική σχέση με την Τουρκία, η διατήρηση των τουρκικών εγγυήσεων και η ενίσχυση της ξεχωριστής τουρκοκυπριακής κρατικής οντότητας. Στην οικονομία τοποθετήθηκε παραδοσιακά στον χώρο της συντηρητικής και φιλελεύθερης Δεξιάς, αν και η μακρά παρουσία του στην εξουσία το μετέτρεψε παράλληλα σε κόμμα με ισχυρούς δεσμούς με τον κρατικό μηχανισμό και τη δημόσια διοίκηση.

Αυτοδυναμία

Στις πρώτες εκλογές του 1976 το UBP εξασφάλισε αυτοδυναμία και κυριάρχησε στο πολιτικό σύστημα που διαμορφώθηκε μετά την τουρκική εισβολή. Το κόμμα παρέμεινε στην εξουσία, είτε αυτοδύναμα είτε μέσω συνεργασιών, κατά το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου από το 1976 μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 2000. Ιδιαίτερα ισχυρή υπήρξε η παρουσία του επί Ντερβίς Έρογλου, ο οποίος ανέλαβε την ηγεσία το 1983 και παρέμεινε, με μία διακοπή, επικεφαλής του κόμματος για περισσότερο από δύο δεκαετίες.

Στις εκλογές του 1990 το UBP πέτυχε μία από τις μεγαλύτερες νίκες του, λαμβάνοντας περίπου 55% και 34 από τις 50 έδρες. Τρία χρόνια αργότερα, ωστόσο, έχασε την εξουσία, παρότι παρέμεινε πρώτο κόμμα, καθώς σχηματίστηκε κυβέρνηση συνεργασίας από το Δημοκρατικό Κόμμα του Σερντάρ Ντενκτάς και το αριστερό Ρεπουμπλικανικό Τουρκικό Κόμμα. Ήταν η πρώτη φορά μετά την ίδρυσή του που το UBP περνούσε ουσιαστικά στην αντιπολίτευση.

Σχέδιο Ανάν

Καθοριστική καμπή αποτέλεσαν οι εκλογές του 2003 και το δημοψήφισμα για το Σχέδιο Ανάν το 2004. Το UBP και ο Ραούφ Ντενκτάς αντιτάχθηκαν στο σχέδιο, εκφράζοντας φόβους για την ασφάλεια, την οικονομική θέση των Τουρκοκυπρίων και τη βιωσιμότητα της προτεινόμενης διευθέτησης. Η στάση αυτή το έφερε απέναντι στο φιλοευρωπαϊκό και υπέρ της λύσης ρεύμα που είχε αναπτυχθεί τότε στην τουρκοκυπριακή κοινότητα. Στο δημοψήφισμα, περίπου το 65% των Τουρκοκυπρίων ψήφισε υπέρ του σχεδίου, παρά την αντίθεση του UBP.

Το κόμμα επέστρεψε δυναμικά στην εξουσία το 2009, όταν κέρδισε περίπου 44% και 26 από τις 50 έδρες, σχηματίζοντας αυτοδύναμη κυβέρνηση. Έναν χρόνο αργότερα ο Ντερβίς Έρογλου εξελέγη ξανά στην ηγεσία των Τουρκοκυπρίων, επιβεβαιώνοντας την πολιτική επάνοδο του UBP. Ακολούθησαν περίοδοι εσωκομματικής αστάθειας και συχνών αλλαγών στην ηγεσία, με προέδρους τους Ιρσέν Κιουτσιούκ, Χουσεΐν Οζγκιουργκιούν, Ερσίν Τατάρ, Ερσάν Σανέρ και Φαΐζ Σουτζούογλου.

Δύο κράτη

Υπό τον Ερσίν Τατάρ, το UBP υιοθέτησε ακόμη πιο καθαρά τη θέση για λύση δύο κρατών και για αναγνώριση της λεγόμενης «κυριαρχικής ισότητας» των Τουρκοκυπρίων πριν από την επανέναρξη επίσημων διαπραγματεύσεων. Ο Τατάρ εξελέγη Τουρκοκύπριος ηγέτης το 2020 με την υποστήριξη της Άγκυρας, αλλά ηττήθηκε στις εκλογές του Οκτωβρίου του 2025 από τον Τουφάν Ερχιουρμάν, ο οποίος τάχθηκε υπέρ της επιστροφής στις συνομιλίες για ομοσπονδιακή λύση.

Στις «βουλευτικές εκλογές» του 2022 το UBP αναδείχθηκε ξανά πρώτο κόμμα με περίπου 39,5% και 24 από τις 50 έδρες. Σχημάτισε κυβέρνηση συνεργασίας με το Δημοκρατικό Κόμμα και το Κόμμα Αναγέννησης των Εποίκων. Από το 2022 επικεφαλής του βρίσκεται ο Ουνάλ Ουστέλ, ο οποίος ανέλαβε παράλληλα την «πρωθυπουργία». Η κυβέρνησή του στηρίζεται στον συνασπισμό UBP–DP–YDP.

Συνολικά, το UBP διαδραμάτισε ρόλο αντίστοιχο με εκείνον ενός κόμματος εξουσίας στα κατεχόμενα. Συνδέθηκε στενά με την πολιτική κληρονομιά του Ραούφ Ντενκτάς, τη συγκρότηση και διατήρηση του αποσχιστικού καθεστώτος και την εξάρτηση των κατεχομένων από την Τουρκία. Παρά τις εκλογικές ήττες, τις εσωκομματικές συγκρούσεις και τις συχνές αλλαγές ηγεσίας, παραμένει η ισχυρότερη παράταξη της τουρκοκυπριακής συντηρητικής Δεξιάς και βασικός εκφραστής της πολιτικής της Άγκυρας στο Κυπριακό.

 Οι ηγέτες του Κόμματος 

Οι πρόεδροι του Κόμματος Εθνικής Ενότητας (Ulusal Birlik Partisi – UBP) κατά σειρά θητείας ήταν:

1. Ραούφ Ραΐφ Ντενκτάς (Rauf Raif Denktaş)
   11 Οκτωβρίου 1975 – 3 Ιουλίου 1976
   Ιδρυτής και πρώτος πρόεδρος του UBP.
2. Νετζάτ Κονούκ (Nejat Konuk)
   3 Ιουλίου 1976 – 2 Μαρτίου 1978.
3. Οσμάν Νουρί Ορέκ (Osman Nuri Örek)
   18 Απριλίου 1978 – 7 Ιανουαρίου 1979.
4. Μουσταφά Τσαγκατάι (Mustafa Çağatay)
   7 Ιανουαρίου 1979 – 30 Νοεμβρίου 1983.
5. Ντερβίς Έρογλου (Derviş Eroğlu) – πρώτη θητεία
   18 Δεκεμβρίου 1983 – 21 Νοεμβρίου 2005.
   Η μακροβιότερη συνεχόμενη ηγεσία στην ιστορία του κόμματος.
6. Χουσεΐν Οζγκιουργκιούν (Hüseyin Özgürgün) – πρώτη θητεία
   21 Νοεμβρίου 2005 – Δεκέμβριος 2006.
7. Ταχσίν Ερτουγρούλογλου (Tahsin Ertuğruloğlu)
   16 Δεκεμβρίου 2006 – 29 Νοεμβρίου 2008.
8. Ντερβίς Έρογλου – δεύτερη θητεία
   29 Νοεμβρίου 2008 – 19 Απριλίου 2010.
   Αποχώρησε μετά την εκλογή του στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας.
9. Ιρσέν Κιουτσιούκ (İrsen Küçük)
   19 Απριλίου 2010 – 31 Αυγούστου 2013.
10. Χουσεΐν Οζγκιουργκιούν – δεύτερη θητεία
    31 Αυγούστου 2013 – 31 Οκτωβρίου 2018.
11. Ερσίν Τατάρ (Ersin Tatar)
    31 Οκτωβρίου 2018 – 9 Δεκεμβρίου 2020.
    Αποχώρησε μετά την εκλογή του στην ηγεσία της τουρκοκυπριακής κοινότητας.
12. Ερσάν Σανέρ (Ersan Saner)
    9 Δεκεμβρίου 2020 – 1 Οκτωβρίου 2021.
13. Φαΐζ Σουτζούογλου (Faiz Sucuoğlu)
    1 Οκτωβρίου 2021 – 8 Σεπτεμβρίου 2022.
14. Ουνάλ Ουστέλ (Ünal Üstel)
    Από τις 11 Σεπτεμβρίου 2022 μέχρι σήμερα. Επανεξελέγη στην προεδρία του κόμματος τον Σεπτέμβριο του 2024

Πηγή:

1. Polignosi