Η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια

Ο Μάρκος Παρτζίλης γεννήθηκε στις 14 Απριλίου 1944 στη Λευκωσία και πέθανε το  1990. Ήταν Κύπριος αρχιτέκτονας, με δραστηριότητα στην αρχιτεκτονική μελέτη, τη διατήρηση της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, τη διεθνή εκπροσώπηση της Κύπρου σε επαγγελματικούς οργανισμούς και την προώθηση της αρχιτεκτονικής παιδείας. Διακρίθηκε για τη συμμετοχή του σε διεθνείς αρχιτεκτονικούς οργανισμούς και για τη συμβολή του στη μελέτη της λαϊκής αρχιτεκτονικής της Κύπρου.

  Γονείς του ήταν ο Αντώνης και η Ελέγκω και αδέλφια του ήταν ο Άντης Παρτζίλης και η Μάρω Παρτζίλη.

 

Σπουδες

Αποφοίτησε το 1962 από το Ελληνικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου, όπου ανέπτυξε έντονη μαθητική και πολιτιστική δραστηριότητα. Υπήρξε μέλος της συντακτικής ομάδας του σχολικού περιοδικού «Πυρσός». Στο πέμπτο τεύχος του (Μάιος–Ιούνιος 1960), αφιερωμένο στον Γρηγόρη Αυξεντίου, είχε την καλλιτεχνική επιμέλεια και σχεδίασε το εξώφυλλο. Με την αποφοίτησή του τιμήθηκε με το βραβείο των Ροταριανών για την προσφορά του στα κοινά του σχολείου.

 

Κατά τα μαθητικά του χρόνια εξέδιδε τη χειρόγραφη εφημερίδα «Τοιχογραφία στον Ναό του Αγίου Μάρκου», η οποία περιλάμβανε γελοιογραφίες καθηγητών και συμμαθητών του. Δημιούργησε επίσης φιγούρες θεάτρου σκιών με θέμα τους καθηγητές του και παρουσίασε σχετική παράσταση σε σχολική εκδρομή.

 

Σπούδασε αρχιτεκτονική στο Αρχιτεκτονικό Ινστιτούτο της Μόσχας (Moscow Architectural Institute), από όπου αποφοίτησε το 1969 με άριστα, αποκτώντας τον τίτλο Master of Architecture.

 

 Αρχιτεκτονική

Η αρχιτεκτονική του προσέγγιση βασίστηκε στον σεβασμό προς τον άνθρωπο και το φυσικό περιβάλλον, στη λειτουργικότητα και στη διαμόρφωση ιδιαίτερης ταυτότητας για κάθε έργο.

Μεταξύ των έργων του περιλαμβάνονται:

 

ο συνοικισμός της ΠΑΣΥΔΥ στο Πλατύ,

 

το Μέγαρο της ΠΟΒΕΚ,

 

το Μέγαρο της ΠΑΣΥΔΥ,

 

το Ρωσικό Πολιτιστικό Κέντρο στη Λευκωσία,

 

το Σοβιετικό Πολιτιστικό Κέντρο στην Καμπούλ.

 

Στις μελέτες του περιλαμβάνεται πρόταση (1973) για πλωτή τουριστική πόλη 7.000 κατοίκων με υποβρύχιο ερευνητικό κέντρο, η οποία αποτελεί χαρακτηριστικό δείγμα των ερευνητικών του ενδιαφερόντων στον σχεδιασμό μεγάλων αναπτυξιακών έργων.

 

Ενασχόληση με τη λαϊκή αρχιτεκτονική

Υπήρξε υπεύθυνος της Επιτροπής Μελέτης Λαϊκής Αρχιτεκτονικής του Συνδέσμου Πολιτικών Μηχανικών και Αρχιτεκτόνων Κύπρου (ΣΠΜΑΚ). Από τη θέση αυτή ασχολήθηκε με ζητήματα καταγραφής, μελέτης και προστασίας της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής της Κύπρου.

Διετέλεσε επίσης μέλος του Συμβουλίου του Τμήματος Αρχαιοτήτων και συμμετείχε σε διεθνή σεμινάρια, συνέδρια και συμπόσια σχετικά με την αρχιτεκτονική κληρονομιά.

 

Διεθνής δράση

Συμμετείχε ενεργά στις δραστηριότητες της Διεθνούς Ένωσης Αρχιτεκτόνων (UIA).

Το 1985 και το 1987 εξελέγη διευθυντής του Διεθνούς Φόρουμ Νέων Αρχιτεκτόνων της UIA. Υπήρξε επίσης εισηγητής του προγράμματος της Ένωσης για την «Επαγγελματική Ανέλιξη των Νέων Αρχιτεκτόνων».

Στο πλαίσιο διεθνούς συμποσίου της UIA στο Μεξικό ανακηρύχθηκε επίτιμος δημότης της πόλης Villahermosa, για τη συμβολή του στη μελέτη της παραδοσιακής αρχιτεκτονικής της χώρας.

 

Επαγγελματική και δημόσια δραστηριότητα

Διετέλεσε μέλος της Τεχνικής Επιτροπής (1981–1986) και της Καλλιτεχνικής Επιτροπής του Υπουργείου Παιδείας (από το 1980).

Για δεκαοκτώ χρόνια υπήρξε γενικός γραμματέας ή μέλος του Κεντρικού Συμβουλίου του ΣΠΜΑΚ, με δραστηριότητα κυρίως στον τομέα των διεθνών σχέσεων.

Υπήρξε πρωτεργάτης και αρχισυντάκτης, έως το 1988, του περιοδικού «Αρχιτέκτονες και Μηχανικοί».

Συμμετείχε στις διεργασίες που οδήγησαν στην ίδρυση του Επιστημονικού Τεχνολογικού Επιμελητηρίου Κύπρου (ΕΤΕΚ).

 

Διακρίσεις

Τιμήθηκε στην Κύπρο και στο εξωτερικό με μετάλλια και άλλες διακρίσεις για το αρχιτεκτονικό και επιστημονικό του έργο. Συμμετείχε επίσης ως μέλος κριτικών επιτροπών σε διεθνείς αρχιτεκτονικούς διαγωνισμούς.

 Παράλληλα με την αρχιτεκτονική ασχολήθηκε με τη μουσική. Ως μαθητής υπήρξε βιολοντσελίστας στην Ορχήστρα Μότσαρτ, την οποία ίδρυσε ο Γιάγκος Μιχαηλίδης.

 

Αρχείο Μάρκου Παρτζίλη

Στις 12 Ιουνίου 2025 η οικογένειά του δώρισε το αρχείο του στο Πανεπιστήμιο Κύπρου.

Το αρχείο περιλαμβάνει μελέτες, αρχιτεκτονικά σχέδια, μακέτες, φωτογραφικό υλικό, διαφάνειες και άλλο αρχειακό υλικό που τεκμηριώνει την επαγγελματική του δραστηριότητα, τη συμμετοχή του σε διεθνείς οργανισμούς και το έργο του για τη λαϊκή αρχιτεκτονική της Κύπρου.

Φυλάσσεται στο Τμήμα Αρχιτεκτονικής του Πανεπιστημίου Κύπρου και ψηφιοποιείται σταδιακά σε συνεργασία με τη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου.

 

Πηγές

1. Μαρίνα Σχίζα, Η Αμμόχωστος της εικαστικής δημιουργίας, Σύλλογος Αποφοίτων και Φίλων των Ελληνικών Γυμνασίων Αμμοχώστου, Λευκωσία, 2026.
2. www.polignosi.com
3. Περί Ιστορίας