Ακουρσός

Image

Μεικτό χωριό της επαρχίας Πάφου, στα αριστερά του διαμελισμένου οροπεδίου της Πάφου, 400 μ. πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Βρίσκεται 3 περίπου χμ. στα νότια του Κάθηκα και 15 περίπου χμ. στα βόρεια της Πάφου.

 

Η διοικητική έκταση του χωριού είναι τοποθετημένη κυρίως πάνω σε κρητίδες και μαργαϊκές κρητίδες της Μειόκαινης και Κρητιδικής περιόδου, καθώς κι άλλες αποθέσεις του περίπλοκου σχηματισμού των Μαμωνιών. Τα είδη των εδαφών που αναπτύχθηκαν στην περιοχή του χωριού είναι τα ασβεστούχα και τα εδάφη του σχηματισμού των Μαμωνιών.

 

Το ανατολικό τμήμα του χωριού αποτελεί μέρος του γνωστού οροπεδίου της Λαόνας, που συνεχίζεται στα βόρεια μέσω Κάθηκα, Αρόδων, Δρούσιας και Νέου Χωριού. Στα δυτικά, το ανάγλυφο αρκετά διαμελισμένο από τον ποταμό Ξερό και ιδιαίτερα τον παραπόταμο του, Καταρράκτη, καταλήγει με μια σταθερή κλίση, προς την πεδιάδα της δυτικής Πάφου. Το χωριό είναι χτισμένο ακριβώς στη βάση της σχετικά απότομης δυτικής πλευράς, σ' ένα σημείο που αρχικά η πηγή νερού υπήρξε η αφορμή δημιουργίας του οικισμού.

 

Το χωριό δέχεται μια μέση ετήσια βροχόπτωση γύρω στα 650 χιλιοστόμετρα, στη δε λιγοστή του γεωργική έκταση καλλιεργούνται κυρίως τα αμπέλια, οι χαρουπιές, τα σιτηρά και τα νομευτικά φυτά. Η κτηνοτροφία είναι περιορισμένη.

 

Η Ακουρσός γνώρισε πληθυσμιακές αυξομειώσεις. Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία οι πλήρεις απογραφές πληθυσμού έχουν ως ακολούθως:

 

Χρονολογία Κάτοικοι
1881 160 
1891 155 
1901 183 
1911 190 
1921 176 
1931 163 (63 Ελληνοκύπριοι και 100 Τουρκοκύπριοι)
1946 186 (75 Ελληνοκύπριοι και 111 Τουρκοκύπριοι)
1960 194 (68 Ελληνοκύπριοι και 126 Τουρκοκύπριοι)
1973 330 (56 Ελληνοκύπριοι και 274 Τουρκοκύπριοι)
1976 54 (όλοι Ελληνοκύπριοι)
1982 44 
1992 48 
2001 38 

 

Το χωριό με το ίδιο όνομα, όπως αναφέρεται από τον de Mas Latrie (Histoire de l’ ile de Chypre, III, σ. 502) ανήκε μαζί με αρκετά άλλα κυπριακά χωριά στη Μεγάλη Κομμανταρία, στο Τάγμα δηλαδή των Ιπποτών του Αγίου Ιωάννη της Ιερουσαλήμ, που είχε εγκατασταθεί τα μεσαιωνικά χρόνια στην Κύπρο.

 

Το χωριό αναφέρει με το ίδιο ακριβώς όνομα (Akurzo) ο ιστορικός του 16ου αιώνα Φλώριος Βουστρώνιος, ως ένα των πολλών φεούδων που από την αρχή της περιόδου της Φραγκοκρατίας είχαν παραχωρηθεί στο Τάγμα των Ναϊτών ιπποτών. Μετά τη διάλυση του Τάγματος αυτού, το 1313, όλα τα χωριά που κατείχε, περιλαμβανομένου και του χωριού Ακουρσός, εδόθησαν στο Τάγμα των Ιωαννιτών ιπποτών. Το χωριό υφίστατο λοιπόν πολύ πριν από την έλευση των Τούρκων στην Κύπρο, κι έτσι η άποψη ότι η ονομασία του είναι τουρκική, δεν ευσταθεί.

 

Τοπων: Ακουρσός, από τις τουρκικές λέξεις ακάρ-σού (akar -su), που σημαίνουν τρεχούμενο νερό, κατά μια ερμηνεία που δόθηκε μετά την εγκατάσταση στο χωριό Τούρκων, στα χρόνια της τουρκοκρατίας, επειδή κοντά στο χωριό υπάρχει άφθονο τρεχούμενο νερό. Όμως το χωριό έφερε το όνομα αυτό και κατά την προ της Τουρκοκρατίας εποχή, συνεπώς είναι πιο πιθανή η ερμηνεία ότι οφείλει την ονομασία του στο ότι είχε γλυτώσει από διάφορες επιδρομές και λεηλασίες. Συνεπώς Ακουρσός, από το στερ. α και το ρήμα κουρσεύω.