Ελληνική Δύναμις Κύπρου ΕΛΔΥΚ

Image

Η Κύπρος κατέστη ανεξάρτητο κράτος με βάση τις συμφωνίες Ζυρίχης και Λονδίνου που υπεγράφησαν νωρίς το 1959. Οι τρεις χώρες που είχαν αναμειχθεί στο Κυπριακό ζήτημα, δηλαδή η Αγγλία, η Ελλάδα και η Τουρκία, ανέλαβαν την ευθύνη εγγυήσεως της ανεξαρτησίας της Κύπρου. Η Αγγλία, που μέχρι τότε ήταν η κρατούσα δύναμη, θα διατηρούσε στο νησί τις δυο μεγάλες στρατιωτικές βάσεις στο Ακρωτήρι και στην Επισκοπή, ενώ θα είχε και πολλά άλλα προνόμια και στρατιωτικές διευκολύνσεις. Οι άλλες δυο χώρες, η Ελλάδα και η Τουρκία, συμφωνήθηκε όπως διατηρούν στο κυπριακό έδαφος μικρά στρατιωτικά αποσπάσματα. Η Ελλάδα θα διατηρούσε στην Κύπρο στρατιωτική δύναμη από 950 αξιωματικούς και άνδρες, και η Τουρκία άλλη στρατιωτική δύναμη από 650 αξιωματικούς και άνδρες. (Βίντεο Ψηφιακός Ηρόδοτος -Αρχείο ΡΙΚ)

 

Τα δυο αυτά αποσπάσματα ονομάστηκαν αντιστοίχως ΕΛΔΥΚ (Ελληνική Δύναμις Κύπρου) και ΤΟΥΡΔΥΚ (Τουρκική Δύναμις Κύπρου)

 

Η Ελληνική Δύναμη Κύπρου συγκροτήθηκε στις 20 Νοεμβρίου του 1959 στον Άγιο Στέφανο Αττικής, μετά από την υπογραφή της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης της Δημοκρατίας της Κύπρου. Στις 16 Αυγούστου του 1960 οι δυνάμεις της ΕΛΔΥΚ αποβιβάστηκαν στο Λιμάνι της Αμμοχώστου με το αρματαγωγό "Αλιάκμων". Η ΕΛΔΥΚ αποτελούνταν από τη Διοίκηση, το Επιτελείο, το 1ο και 2ο Τάγμα Πεζικού, το Λόχο Υποστήριξης και Λόχο Διοίκησης. Το σύνολο της ήταν 950 αξιωματικοί και οπλίτες. Η εγκατάσταση της ήταν σε στρατόπεδο δυτικά της Λευκωσίας στον οικισμό Γερόλακκος και υπαγόταν στο Τριμερές Στρατηγείο.

 

Τα δυο αποσπάσματα όταν ήλθαν στην Κύπρο εγκαταστάθηκαν σε χωριστά αλλά γειτονικά στρατόπεδα στα δυτικά της Λευκωσίας, στην περιοχή μεταξύ του (ελληνικού) χωριού Γερόλακκος και του (τουρκικού) χωριού Κιόνελι.

 

Για πρώτη φορά τα δυο αυτά αποσπάσματα βρέθηκαν σε στρατιωτική αντιπαράθεση τον Δεκέμβριο του 1963, εξαιτίας της καταστάσεως που δημιουργήθηκε από την ένοπλη ανταρσία των Τουρκοκυπρίων. Στα χρόνια που ακολούθησαν, και συνεπεία των διαφόρων σοβαρών κρίσεων που κατά καιρούς εδημιουργούντο όταν το Κυπριακό οξυνόταν, τα δυο αποσπάσματα βρέθηκαν και άλλες φορές αντιμέτωπα το ένα με το  άλλο (Βλέπε Βίντεο Ψηφιακός Ηρόδοτος Αρχείου ΡΙΚ).

 

Η σοβαρότερη ανάμειξή τους στις κυπριακές εξελίξεις σημειώθηκε το καλοκαίρι του 1974, οπότε η ΕΛΔΥΚ πήρε ενεργό μέρος στο πραξικόπημα κατά του προέδρου Μακαρίου. Στη διάρκεια της στρατιωτικής εισβολής της Τουρκίας στην Κύπρο, που ακολούθησε το πραξικόπημα, τόσο η ΕΛΔΥΚ όσο και η ΤΟΥΡΔΥΚ πολέμησαν μαζί με τις αντίστοιχες δυνάμεις των Ελληνοκυπρίων και των Τούρκων εισβολέων. Στις 20 Ιουλίου 1974 η τουρκική αεροπορία βομβάρδισε και κατέστρεψε το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ, που βρίσκεται από τότε στην κατεχόμενη από τους Τούρκους περιοχή του νησιού. (Βλέπε Βιντεο Ψηφιακός Ηρόδοτος -Αρχείο ΡΙΚ)

 

Σύμφωνα με τις σημειώσεις του Απόρρητου Πολεμικού Ημερολογίου της ΕΛΔΥΚ, το οποίο κρατούσε πριν αλλά και κατά τη διάρκεια της εισβολής ο ταγματάρχης Θεοδόσης Καλλιώρας, τότε διευθυντής του 3ου γραφείου της Ελληνικής μονάδας, η πρώτη βόμβα που έπεσε στην Κύπρο στις 20 Ιουλίου 1974 χτύπησε το στρατόπεδο της ΕΛΔΥΚ. Σκότωσε και τραυμάτισε προσωπικό, κατέστρεψε την Αίθουσα Επιχειρήσεών του στρατοπέδου, το Διοικητήριο, παραπλήσιες αίθουσες, οχήματα, καθώς και τα δίκτυα ηλεκτρισμού και τηλεπικοινωνιών. Η δεύτερη βόμβα κατέστρεψε το κτήριο του Λόχου Βαρέων Όπλων και του Κέντρου Επικοινωνιών και ακόμα περισσότερα οχήματα του στρατοπέδου.

Κατά την Τουρκική εισβολή τον Ιούλιο του 1974, η ΕΛΔΥΚ πραγματοποίησε μαζί με την Εθνική Φρουρά πολεμική δράση κατά των Τούρκων εισβολέων και συμμετείχε σε πολλές μάχες μεταξύ των οποίων σημαντικότερες θεωρούνται η επίθεση κατά του ισχυρού τουρκοκυπριακού θύλακα στο Κιονελι (20 - 21 Ιουλίου) που υπεράσπιζαν ΤΟΥΡΔΗΚ, τουρκικά αεραγήματα και Τουρκοκύπριοι ένοπλοι, η μάχη της διάβασης της Βασιλείας (7 Αυγούστου) και η υπεράσπιση του στρατοπέδου της ΕΛΔΥΚ στον Γερόλακκο (14 - 16 Αυγούστου) (Βλέπε Βίντεο ΕΛΔΥΚ)

 

Κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής, η ΕΛΔΥΚ πολέμησε γενναία, ιδίως στην περιοχή του αεροδρομίου Λευκωσίας, το οποίο και προστάτευσε με μεγάλες όμως απώλειες. (Βλέπε Βίντεο AP)

 

Το κόστος της ΕΛΔΥΚ σε ανθρώπινες απώλειες κατά την τουρκική εισβολή, ήταν σαράντα επτά νεκροί και πενήντα οχτώ αγνοούμενοι. (Βλέπε βίντεο για Αγνοουμενους της ΕΛΔΥΚ)

 

Η ΕΛΔΥΚ, που διοικείται από το Γενικό Επιτελείο Στρατού της Ελλάδας, είχε καταστεί από το 1967 κ.ε. όργανο της ελληνικής χούντας στην Κύπρο και είχε   αναπτύξει ποικίλες δραστηριότητες που στόχευαν στην υπονόμευση και εξουδετέρωση του προέδρου Μακαρίου. Προς τούτο, συνεργαζόταν στενά με τους Ελλαδίτες αξιωματικούς που στελέχωναν την κυπριακή Εθνική Φρουρά, ενώ από το 1972 μέχρι το 1974 η ΕΛΔΥΚ υποβοήθησε την παράνομη οργάνωση ΕΟΚΑ Β'.

 

Μετά την εισβολή, η ΕΛΔΥΚ αναδιοργανώθηκε και δημιούργησε άλλο στρατόπεδο στα νότια της Λευκωσίας. Σήμερα, η ΕΛΔΥΚ αριθμεί τρία στρατόπεδα στην Κύπρο, όλα εντός των ορίων της επαρχίας Λευκωσίας, στη Μαλούντα, τον Άγιο Ιωάννη και την Αθαλάσσα.

Φώτο Γκάλερι

Image
Image
Image
Image
Image