Καρύκη Ερατώ

Image

Ελλαδίτισσα δασκάλα που υπηρέτησε στην Κύπρο στην περίοδο 1860 - 1864. Μετά τη συμπλήρωση των σπουδών της στο Αρσάκειο Αθηνών αποδέχτηκε διορισμό στις 27 Νοεμβρίου 1859 που της πρόσφερε η Σχολική Εφορεία Λευκωσίας για να υπηρετήσει με ετήσιο μισθό 10.000 γρόσια στο παρθεναγωγείο Λευκωσίας. Το παρθεναγωγείο αυτό ιδρύθηκε το 1859 με πρωτοβουλία του αρχιεπισκόπου Μακαρίου Α' (1854 -1865) και με την οικονομική ενίσχυση του Σιναΐτη πρωτοσύγγελλου Γρηγορίου του Κρητός.

Το Παρθεναγωγείο πρωτολειτούργησε με την Ερατώ Καρύκη τον Ιανουάριο του 1860 έχοντας 115 μαθήτριες. Τη χρονιά εκείνη είχε γίνει ο χωρισμός των μεικτών δημοτικών σχολείων της Λευκωσίας σε αρρεναγωγείο και παρθεναγωγείο. Το μεικτό δημοτικό Αγίου Ιωάννου μετατράπηκε σε αρρεναγωγείο και το μεικτό δημοτικό Φανερωμένης σε παρθεναγωγείο (Ι.Κ. Περιστιάνη, Ἱστορία τῶν Ἑλληνικῶν Γραμμάτων ἐν Κύπρ, ἐν Λευκοσίᾳ, 1931, σσ. 101-2, 130, 133-6).

 Στα τέλη του 1861, στάλθηκαν για τα Δημοτικά Σχολεία της Λευκωσίας από το ελληνικό Υπουργείο Εκκλησιαστικών και Δημοσίας Εκπαιδεύσεως, μερικές εκατοντάδες βιβλία 44 διαφορετικών τίτλων (από δύο αντίτυπα το καθένα μέχρι 100 Προσευχητάρια), κυρίως σχολικά εγχειρίδια, αλλά και γεωγραφικοί άτλαντες, πίνακες αριθμητικής και «ημισφαίρια». Άλλοι 61 τίτλοι, ευρύτερου ενδιαφέροντος στάλθηκαν για την Ελληνική Σχολή της πρωτεύουσας. Πρόκειται για την πρώτη καταγραμμένη προσφορά από το ελληνικό βασίλειο προς την κυπριακή εκπαίδευση (δεν αποκλείεται να είχε προηγηθεί και άλλη), τεράστιας εθνικής σημασίας και συμβολικής αξίας.

 

Μετά την επιστροφή της στην Αθήνα, η Καρύκη έστειλε πολλά αντίτυπα ενός βιβλιαρίου επαναστατικού περιεχομένου, που είχε γράψει η ίδια, στον Μιχαήλ Σιακαλλή από την Αθηένου και κάτοικο Λευκωσίας. Στο έργο αυτό, που η Καρύκη έγραψε σε μια εποχή κατά την οποία η Μεγάλη Ιδέα βρισκόταν σε έξαρση, αναφερόταν, σύμφωνα με επιστολή του Γάλλου προξένου στη Λάρνακα Laffon ημερομηνίας 29 Απριλίου 1864, ότι η Κωνσταντινούπολη ἀπό πολλοῦ χρόνου μολυνομένη ἀπό τήν παρουσίαν τῶν βαρβάρων, ὤφειλε νά ἐπανέλθῃ εἰς χεῖρας τῶν ἑλλήνων, μόνων ἀλλά καί νομίμων κυρίων της, οι δε Κύπριοι ότι έπρεπε να δώσουν το σύνθημα για μια γενική εξέγερση. Τα αντίτυπα του έργου εκείνου κατασχέθηκαν από τις τουρκικές αρχές στο τελωνείο της Λάρνακας και η Πύλη για προληπτικούς λόγους έστειλε ένα τουρκικό πολεμικό πλοίο να περιπολεί στα ανοικτά της Κύπρου {Κυπριακά Χρονικά, ἐν Λάρνακι, Η', 1931, σσ. 12, 22).

Φώτο Γκάλερι

Image