Η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια

Ευγενής Ρωμαίος «άρχων» (διοικητής [proconsul]) της Μεσοποταμίας. Μετά «τήν τῆς Ἀσίας ἀρχήν» στάλθηκε στην Κύπρο από τον αυτοκράτορα της Ρώμης Καρακάλλα (211- 217 μ.Χ.), ο οποίος βρισκόταν τότε στη Μεσοποταμία, σαν «κληρωτῷ τινι σύνεδρος», δηλαδή σύμβουλος σε κάποιο κυβερνήτη (ανθύπατο) διορισμένο από τη σύγκλητο.

Βλέπε λήμμα: Ρωμαϊκή Εποχή

Στην Κύπρο ο Ι. Αβίτος «ὑπό γήρατος καί ὑπ' ἀρρώστιας ὢφθη συναιρούμενος», δηλαδή πέθανε από γηρατειά και αρρώστια. Η ιδιότητα με την οποία ο Ι. Αβίτος στάλθηκε να συμβουλεύσει τον ανθύπατο δεν είναι σαφής, ο χρόνος όμως πιθανολογείται από τον Mitford στα 215 μ.Χ.. Ο Ι. Αβίτος ήταν σύζυγος της Ιουλίας Μαίσας (Iulia Maesa) γυναικαδέλφης του αυτοκράτορα Σεπτίμιου Σεβήρου (193- 211 μ.Χ.) και γιαγιάς των μετέπειτα αυτοκρατόρων Μάρκου Αυρήλιου Αντωνίνου Ελαγάβαλου ή Ηλιογάβαλου, άλλως Αουίτου ή Ψευδαντωνίνου (218-222 μ.Χ.) και Αλέξανδρου Σεβήρου (222- 234 μ.Χ.).

Βλέπε λήμμα: Ρωμαϊκή Εποχή/Οργάνωση- Διοίκηση

Εφόσον στην Κύπρο κατά τα χρόνια της αυτοκρατορίας στέλνονταν νέοι συγκλητικοί ως ανθύπατοι (proconsules), με βοηθούς τον ταμία (quaestor) και τον πρεσβευτή αντιστράτηγο (legatus pro praetore) ως σταθμό για καλύτερη θέση κι εφόσον για τα χρόνια 212- 217 μ.Χ. γνωρίζουμε τον ανθύπατο του νησιού, τον ...tensinus..., τον οποίο ο γέροντας Αβίτος στάλθηκε να «συμβουλεύσει» (βοηθήσει στη διακυβέρνηση), η αποστολή του στην Κύπρο πρέπει να ήταν πράξη υποβιβασμού, ίσως στη θέση του κβαίστωρος, για την οποία έχουμε πιθανό κενό στο σχετικό κατάλογο στις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ. ή ίσως του προκουράτωρος, αν η (υποθετική) χρονολόγηση του (iv) Fl. Glaucus... AD 180- 220 περιοριστεί σε στενότερα χρονικά πλαίσια, ή ίσως λογιστού (curator civitatis ), για τον οποίο φαίνεται να υπάρχει κενό στις αρχές του 3ου αιώνα μ.Χ., ή ληγάτου (legatus), για τον οποίο πάλι υπάρχει σχετικό κενό.

Αν πράγματι ο Ι. Αβίτος στάλθηκε στην Κύπρο για υποβιβασμό, όπως φαίνεται πιθανό, τότε αυτό πρέπει να συσχετιστεί προς τις ενδοδυναστικές και άλλες συναφείς διαμάχες που άναψαν στο περιβάλλον του Καρακάλλα κατά τη διάρκεια της εκστρατείας του στη Μεσοποταμία- Ευφράτη, Αρμενία, Μηδία, κ.α., εκστρατεία που εμιμείτο την πολιτική του Τραϊανού και του Μ. Αλεξάνδρου. Ως αποτέλεσμα των διαμαχών αυτών, ο Καρακάλλας δολοφονήθηκε από ομάδα δυσαρεστημένων αξιωματικών και τον διαδέχτηκε ο πραιτωριανός πρήφεκτος Μ. Opellius Macrinus, Μαυριτανός (216 μ.Χ.) και αυτόν, μετά την ήττα του από τους Πάρθους, ο Μάρκος Αυρήλιος Αντωνίνος - Ηλιογάβαλος ανεψιός της Ιουλίας Δόμνας, μητέρας του Καρακάλλα. Επομένως, η Κύπρος με την υποβιβαστική αποστολή του Αβίτου σ' αυτήν, φαίνεται να διαδραμάτισε κάποιο ρόλο στις ρωμαϊκές αυτοκρατορικές εξελίξεις.

Ας σημειωθεί ότι ο ανθύπατος ...tensinus... (212- 217 μ.Χ.) ήταν προφανώς πιστός στον Καρακάλλα και στη μητέρα του Ιουλία Δόμνα, όπως προκύπτει από σειρά αφιερωτικών επιγραφών της περιόδου της ανθυπατείας του, από τη Σαλαμίνα και τους Χύτρους. Επομένως, ο ανθύπατος αυτός μπορούσε να έχει κάτω από τον έλεγχό του τον Ιούλιο Αβίτο κατά την παραμονή του στην Κύπρο.

Βλέπε λήμματα: Σαλαμίνα και Χύτροι

Ένα σημαντικό μνημείο που σώζεται και συνδέεται με τον Γάιο Ιούλιο Άβιτο είναι ο αναθηματικός Βωμός του Ελαγάβαλου. Πρόκειται για λίθινο βωμό που αφιερώθηκε από τον ίδιο γύρω στα τέλη του 2ου αιώνα μ.Χ. (περ. 196–200 μ.Χ.), όταν υπηρετούσε ως διοικητής της ρωμαϊκής επαρχίας της Ραιτίας (Raetia) στη σημερινή νότια Γερμανία. Αν και καταγόταν από την Έμεσα της Συρίας, ο Αβίτος δεν εγκατέλειψε τη λατρεία του πατρώου θεού του, του Ελαγάβαλου, στον οποίο αφιέρωσε τον βωμό.

Ο βωμός βρέθηκε στην περιοχή της σημερινής Αουγκσβούργης (Augsburg) της Γερμανίας, σημαντικού διοικητικού κέντρου της επαρχίας κατά τη ρωμαϊκή εποχή, και σήμερα φυλάσσεται στο Ρωμαϊκό Μουσείο της πόλης.

Η αφιέρωση έγινε προς τον θεό Ελαγάβαλο (Elagabal), την ηλιακή θεότητα της Έμεσας της Συρίας, πατρίδας του Γαΐου Ιουλίου Αβίτου Αλεξιανού. Ο θεός λατρευόταν με τη μορφή ενός ιερού μαύρου λίθου και αποτελούσε την κύρια θεότητα της πόλης. Η ύπαρξη του βωμού αποδεικνύει ότι ο Αβίτος Αλεξιανός διατήρησε τη λατρεία της πατρώας του θεότητας ακόμη και κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του στις δυτικές επαρχίες της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας.

Το μνημείο έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία, καθώς αποτελεί μία από τις αρχαιότερες γνωστές λατινικές επιγραφικές μαρτυρίες της λατρείας του Ελαγάβαλου εκτός Συρίας. Παράλληλα, τεκμηριώνει τη διάδοση των ανατολικών θρησκευτικών λατρειών στις ρωμαϊκές επαρχίες πριν ακόμη ο εγγονός του Αβίτου Αλεξιανού, ο αυτοκράτορας Ελαγάβαλος (218–222 μ.Χ.), επιχειρήσει να αναδείξει τον θεό της Έμεσας σε κεντρική θεότητα της Ρώμης. Για τον λόγο αυτό, ο βωμός αποτελεί πολύτιμο ιστορικό τεκμήριο τόσο για τη θρησκευτική ιστορία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας όσο και για την ιστορία της δυναστείας των Σεβήρων.

Πηγή

Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια