Μόντης Κώστας

Image

Σημαντικός σύγχρονος ποιητής. Γεννήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1914 στην Αμμόχωστο. Αποφοίτησε από το Παγκύπριο Γυμνάσιο και στη συνέχεια πήγε στην Ελλάδα, όπου σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

 

Παρακολούθησε επίσης πολιτικές και οικονομικές επιστήμες. Επιστρέφοντας στην Κύπρο μετά την ολοκλήρωση των σπουδών του, δεν μπόρεσε να εξασκήσει το επάγγελμα του νομικού επειδή δεν του το επέτρεψε η τότε αποικιακή κυβέρνηση. Έτσι ασχολήθηκε με διάφορα άλλα επαγγέλματα, ως ιδιωτικός υπάλληλος, καθηγητής, δημοσιογράφος, διευθυντής των γραφείων της Ελληνικής Μεταλλευτικής Εταιρείας στην Καλαβασό, γενικός γραμματέας της Εμποροβιομηχανικής Ομοσπονδίας Κύπρου και διευθυντής του «Κυπριακού Εμπορικού Περιοδικού». Το 1961 διορίστηκε διευθυντής του Τμήματος Τουρισμού της Κύπρου, σ' αυτή δε τη θέση υπηρέτησε μέχρι την αφυπηρέτησή του το 1976.

 

Ως δημοσιογράφος, εξέδωσε κατά το 1946-47 την εφημερίδα Ἐλευθέρα Φωνή. Το 1959 εξέδωσε, μαζί με τον Π. Μπενάκη, την εφημερίδα Ἐμπορική. Πιο πριν, το 1944, εξέδωσε μαζί με τον Φ. Μουσουλίδη το θεατρικό και λογοτεχνικό περιοδικό Θέατρο. Το 1946-47 ο Κ. Μόντης εξέδιδε το Δελτίον του Κυπριακού Εμπορικού Επιμελητηρίου. Εξέδωσε επίσης τα οικονομολογικά δίγλωσσα (ελληνικά -αγγλικά) περιοδικά Cyprus Chamber of Commerce Journal και Cyprus Trade Journal. Εργάστηκε επίσης ως μεταφραστής, κυρίως για τον υποτιτλισμό εκατοντάδων κινηματογραφικών ταινιών.

 

Ιδίως στα χρόνια του δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου, ανέπτυξε πλούσια όσο και αξιόλογη θεατρική δραστηριότητα.

 

Μαζί με τους Αχιλλέα Λυμπουρίδη και Φοίβο Μουσουλίδη, ίδρυσε το 1942 το θέατρο Λυρικόν για τις ανάγκες του οποίου έγραψε πολλές επιθεωρήσεις, οπερετικά και ηθογραφικά σκετς κ.α. Οι επιθεωρήσεις που έγραψε, τόσο για το Λυρικόν όσο και για άλλα θεατρικά σχήματα και για το ραδιόφωνο και την τηλεόραση, ήσαν γύρω στις 40. Μεγάλη επιτυχία είχαν τα διάφορα σατιρικά νούμερα που έγραψε, όπως και οι στίχοι τραγουδιών.

 

Κατά τη διάρκεια του ένοπλου απελευθερωτικού αγώνα 1955-59, ο Κώστας Μόντης υπηρέτησε ως μέλος της ΕΟΚΑ και είχε την πολιτική καθοδήγηση των μελών της για την επαρχία Λευκωσίας.

 

Συνεργάστηκε με διάφορα έντυπα, κατά καιρούς, ενώ για ένα διάστημα παρουσίαζε από το κυπριακό ραδιόφωνο, σε ειδικό πρόγραμμα, τους νέους Κυπρίους λογοτέχνες.

 (Η Γλώσσα του Κώστα Μόντη -Γεώργιος Μπαμπινιώτης: Ο γλωσσικός και  μεταγλωσσικός Μόντης)

Πρωτοπαρουσιάστηκε με βιβλίο του στα Κυπριακά Γράμματα το 1934, εκδίδοντας μια συλλογή ποιημάτων και πεζοτράγουδων. Συνολικά, έχει εκδώσει ένα μεγάλο αριθμό συλλογών, από τις οποίες ενδεικτικά παραθέτουμε τις πιο κάτω:

 

1. Μέ μέτρο καί χωρίς μέτρο (1934).

2. Minima (1946).

3. Τά   τραγούδια τῆς ταπεινῆς ζωῆς (1954).

4. Στιγμές (1958).

5. Συμπλήρωμα τῶν Στιγμῶν (1960).

6. Ποίηση τοῦ Κώστα Μόντη (1962).

7. Γράμμα στή Μητέρα καί ἄλλοι στίχοι (1965).

8. Ἀγνώστῳ  Ἀνθρώπ (1968).

9. Ἐξ ἰμερτῆς Κύπρου (1969).

10. Ἐν Λευκωσίᾳ τῇ.. (1970).

11. Δεύτερο γράμμα στή Μητέρα (1972).

12. Καί τότ' ἐν εἰναλίῃ Κύπρῳ (1974).

13. Πικραινόμενος ἐν ἑαυτῷ (1975).

14. Κύπρος ἐν Αὐλίδι (1976).

15. Ποιήματα γιά μικρά καί μεγάλα παιδιά (1976).

16. Ἀνθολόγηση ἀπό τίς Στιγμές (1978).

17. Στή γλώσσα πού πρωτομίλησα (1980, ποίηση στο κυπριακό γλωσσικό ιδίωμα).

18. Κύπρια Εἰδώλια (1980).

19. Μετά φόβου ἀνθρώπου (1982).

20. Ἐπί σφαγήν (1985)

21. Ἅπαντα (1999)

 

Ο Κώστας Μόντης ασχολήθηκε επίσης με την πεζογραφία, κυρίως με το διήγημα. Εξέδωσε τα ακόλουθα πεζογραφικά βιβλία:

 

21. Γκαμήλες κι ἄλλα διηγήματα (1939).

22. Ταπεινή Ζωή (διηγήματα, 1944).

23. Κλειστές Πόρτες (νουβέλα - χρονικό, 1964).

24. Διηγήματα (1970).

25. Ὁ  ἀφέντης Μπατίστας καί τ' ἄλλα (μυθιστόρημα, 1980).

 

Σημειώνουμε επίσης το βιβλίο του Κυπριακά Δημοτικά Τραγούδια (επεξεργασμένα από τον ίδιο, 1971). Επίσης, διάφορες ανθολογίες (στην ελληνική, αγγλική και γαλλική) κυπριακής ποίησης που επιμελήθηκε κι εξέδωσε μαζί με άλλους. Του ιδίου ποιήματα περιελήφθησαν σε πολλές ανθολογίες στην Κύπρο και εκτός αυτής, και μεταφράστηκαν σε διάφορες γλώσσες. (Ποια ήταν η Δροσούλλα του Κώστα Μόντη: Βίντεο Ψηφιακός Ηρόδοτος -Αρχείο ΡΙΚ)

 

Αναφέρουμε ακόμη την ενδιαφέρουσα προσπάθειά του μετάφρασης της «Λυσιστράτης» του Αριστοφάνη στο κυπριακό γλωσσικό ιδίωμα (παρουσιάστηκε από τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου το 1981).

 

Το 1987, με χορηγία του Ιδρύματος Λεβέντη, εξεδόθησαν σε τρεις τόμους τα Άπαντά του. Με χορηγία του ιδίου Ιδρύματος εξεδόθησαν επίσης, σε ένα τόμο, τα Θεατρικά του Μόντη, που περιλαμβάνουν διάφορα επιθεωρησιακά κείμενά του από το 1941 μέχρι το 1978.

 

Ο Κώστας Μόντης έγραψε τόσο στην πανελλήνια δημοτική όσο και στο κυπριακό γλωσσικό ιδίωμα. Αρκετά ποιήματά του γραμμένα στο κυπριακό γλωσσικό ιδίωμα μελοποιήθηκαν και, ως τραγούδια, γνώρισαν μεγάλη επιτυχία. (Στιγμές της Εισβολής

 

Ο Κώστας Μόντης υπήρξε αντιπρόεδρος της Εθνικής Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών Κύπρου. Τιμήθηκε το 1968 με το κρατικό βραβείο ποίησης και το 1973 με το κρατικό βραβείο συνολικής λογοτεχνικής προσφοράς. Τιμήθηκε επίσης με διάφορα άλλα λογοτεχνικά βραβεία.

 (Βίντεο Ψηφιακός Ηρόδοτος -Αρχείο ΡΙΚ)

 

Πέθανε την 1η Μαρτίου 2004.

Φώτο Γκάλερι

Image
Image
Image
Image