Ηλιάδη Πέτρου Οδός
Η οδός Πέτρου Ηλιάδη στην εντός των τειχών Λευκωσία πήρε το όνομά της από τον ήρωα της ΕΟΚΑ Πέτρο Ηλιάδη (1932-1956).
Βλέπε λήμμα: ΕΟΚΑ
Ο Πέτρος Ηλιάδης καταγόταν από το χωριό Αγρός και ήταν ένας νέος αγωνιστής της ΕΟΚΑ ο οποίος θυσιάστηκε για την απελευθέρωση του τόπου. Φοίτησε στην Απεήτειο Ανώτερη Σχολή του Αγρού, εργάστηκε ως παντοπώλης στη Λευκωσία, και από μικρός αντλούσε δύναμη από τις χριστιανικές αξίες και τα κατηχητικά. Με την έναρξη του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα ΕΟΚΑ, εντάχθηκε πρώτα σε δραστηριότητες όπως η διακίνηση οπλισμού και αλληλογραφίας, η απόκρυψη όπλων, η διαφώτιση, αλλά και στη στρατολόγηση νέων. Στη συνέχεια έγινε μέλος των ομάδων κρούσεως της Λευκωσίας.
Στις 14 Ιουνίου 1956, επιχείρησε να ρίξει βόμβα εναντίον Βρετανών κοντά στο ταχυδρομείο της τότε πλατείας Μεταξά (σημερινής πλατείας Ελευθερίας). Οι Βρετανοί τον αντιλήφθηκαν και τον πυροβόλησαν και υπέστη σοβαρά τραύματα. Πέθανε το πρωί της 15ης Ιουνίου 1956, σε ηλικία μόλις 24 ετών.
Η μνήμη του διατηρείται ζωντανή μέσα από την ονοματοδοσία του δρόμου, ενώ η γενέτειρά του, ο Αγρός, τον τίμησε με την ανέγερση προτομής.
Ονοματοδοσίες δρόμων στη Λευκωσία
Η ονοματοδοσία δρόμων στη Λευκωσία άρχισε στις αρχές του 20ου αιώνα. Πριν το 1900, οι δρόμοι ήταν γνωστοί από χαρακτηριστικά, επαγγέλματα ή οικογένειες της περιοχής. Κατά την οθωμανική και πρώιμη βρετανική περίοδο (μέχρι τα τέλη του 19ου αιώνα), οι δρόμοι δεν είχαν επίσημα ονόματα, αλλά ήταν γνωστοί από τα χαρακτηριστικά τους, τα επαγγέλματα ή τις οικογένειες που κατοικούσαν εκεί (π.χ. «ο δρόμος των σιδεράδων», «του Χασάν πασά», «στου Σεράι» κλπ.)
Με την Αγγλοκρατία (από το 1878) και ιδιαίτερα στις αρχές του 20ού αιώνα, η αποικιακή διοίκηση εισήγαγε πιο οργανωμένες μεθόδους πολεοδομίας και καταγραφής, και σταδιακά άρχισαν να τοποθετούνται επίσημες πινακίδες ονομάτων δρόμων, τόσο εντός όσο και εκτός των τειχών της πόλης.Η πιο συστηματική και καθολική ονοματοδοσία πραγματοποιήθηκε μετά το 1923, όταν ο Δήμος Λευκωσίας καθιέρωσε επίσημο πίνακα ονομάτων δρόμων και πλατειών, διευκολύνοντας την ταχυδρομική και δημοτική οργάνωση.
Η πρώτη φάση ονοματοδοσία των δρόμων (1920–1930) συνδύαζε: αρχαία κυπριακή ιστορία, ελληνική μυθολογία, εμπορική λειτουργία δρόμων και ονόματα τοπωνυμίων της Κύπρου. Παράλληλα, σε ορισμένους δρόμους εντός των τειχών, τα οθωμανικά ονόματα διατηρήθηκαν με μικρές προσαρμογές (π.χ. «Ταμπάχ-χανέ» → δρόμος των βυρσοδεψών).
Από τους πρώτους δρόμους που απέκτησαν ονόματα ήταν: Οδός Λήδρας – από την αρχαία κυπριακή πόλη Λήδρα, Οδός Ονασαγόρου – προς τιμήν του βασιλιά της Σαλαμίνας, Ονασαγόρα, Οδός Ερμού – από τον θεό του εμπορίου Ερμή λόγω των πολλών καταστημάτων, Οδός Στασάνδρου – από τον βασιλιά Στασάνδρο του Κιτίου, Οδός Στασίνου – από τον βασιλιά Στασίνο της Σαλαμίνας.
Πηγή
Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια