Η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια

Η λέξη λαμπρατζ'ιά σημαίνει μεγάλη ή γερή φωτιά (=λαμπρόν). Συνήθως λαμπρατζ'ιά είναι η μεγάλη φωτιά την οποία ανάβουν στους περιβόλους των εκκλησιών τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου.

Βλέπε λήμμα: Μεγάλο Σάββατο

Από το πρωί της ημέρας αυτής, ή ακόμη κι από τις προηγούμενες ημέρες, οι νέοι των χωριών και των ενοριών ανευρίσκουν και μεταφέρουν στους περιβόλους των εκκλησιών κορμούς δέντρων, ξύλα, κλαδιά και σανίδια. Όλα αυτά στοιβάζονται και ανάβουν τη νύχτα του Μεγάλου Σαββάτου, ενώ μέσα στην εκκλησία τελείται η ακολουθία της Αναστάσεως.

Το άναμμα της φωτιάς αυτής, επί της οποίας συνήθως καίγεται και το ομοίωμα του Ιούδα, αποτελεί ένα από τα έθιμα της εβδομάδας του Πάσχα. Σε ομάδα ανθρώπων γύρω από μια φωτιά ο απόστολος Πέτρος είχε αρνηθεί τρεις φορές τον Χριστό, σύμφωνα προς την ευαγγελική περικοπή.

Ένα έθιμο που έγινε εφιάλτης

Ωστόσο, ένα έθιμο με έντονο συμβολικό χαρακτήρα, το οποίο χρονολογείται δεκαετίες πίσω και άντεξε στο πέρασμα του χρόνου, από τη δεκαετία του 1980 και έπειτα άρχισε να μετατρέπεται σε μάστιγα, θέτοντας σε συνεχή κινητοποίηση την Αστυνομία και την Πυροσβεστική Υπηρεσία. Σε πολλές περιπτώσεις παρατηρούνται ακραία φαινόμενα, καθώς στη φωτιά ρίχνονται υλικά που δεν έχουν καμία σχέση με την παραδοσιακή λαμπρατζιά, όπως πλαστικά και κροτίδες (καζάκια), με αποτέλεσμα να σημειώνονται πολυάριθμοι τραυματισμοί.

Παράλληλα, σε αρκετές κοινότητες δεν ανάβεται πλέον μία μόνο λαμπρατζιά, αλλά πολλαπλές, σε διάφορα σημεία, εντείνοντας τους κινδύνους.

Ως αποτέλεσμα των πιο πάνω, το ζήτημα απασχόλησε τη Βουλή. Συγκεκριμένα, στις 9 Απριλίου 2025, το αναθεωρημένο νομοσχέδιο για τις λαμπρατζιές συζητήθηκε στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Νομικών.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης κατέθεσε το νέο νομοσχέδιο, ενσωματώνοντας τις αλλαγές που συμφωνήθηκαν με την Ένωση Δήμων και την Ένωση Κοινοτήτων, ενώ παράλληλα ενισχύεται ο ρόλος της Αστυνομίας στον έλεγχο των όρων υπό τους οποίους θα παραχωρείται άδεια για το άναμμα λαμπρατζιάς.

Σύμφωνα με τις πρόνοιες του νομοσχεδίου, η λαμπρατζιά διοργανώνεται:

(i) από την αρχή τοπικής διοίκησης, στο πλαίσιο των πολιτιστικών της δραστηριοτήτων ενόψει των εορτών του Πάσχα·

(ii) από μέλος Ενοριακής Επιτροπής, κατόπιν ειδικής άδειας που εκδίδεται από την αρχή τοπικής διοίκησης, εντός των ορίων της οποίας τοποθετείται η λαμπρατζιά.

Για κάθε ναό δύναται να διοργανώνεται μία και μόνο λαμπρατζιά, η οποία τοποθετείται σε σημείο πλησίον του ναού και σε απόσταση τουλάχιστον 30 μέτρων από το κτήριο του ναού ή από οικία, άλλο κτήριο ή υποστατικό. Περαιτέρω, η προετοιμασία και το άναμμα λαμπρατζιάς εντός ακίνητης ιδιοκτησίας τρίτου προσώπου χωρίς τη γραπτή συγκατάθεσή του απαγορεύονται.

Επιπλέον, η λαμπρατζιά πρέπει να αποτελείται από μικρή σε όγκο ποσότητα καθαρής ξυλείας, μη εμποτισμένης με χημικά υλικά, της οποίας η διάμετρος της βάσης και το ύψος δεν υπερβαίνουν τα τρία μέτρα. Το κόστος, η μεταφορά και η τοποθέτηση των υλικών, καθώς και η διασφάλιση ότι η φωτιά δεν θα εγκαταλειφθεί άσβεστη, αποτελούν ευθύνη του διοργανωτή.

Το νομοσχέδιο προβλέπει επίσης ότι η προετοιμασία για το άναμμα της λαμπρατζιάς αρχίζει τη Μεγάλη Τετάρτη και δύναται να συνεχίζεται μέχρι τις 16:00 του Μεγάλου Σαββάτου, ενώ το άναμμα πραγματοποιείται μεταξύ 23:00 του Μεγάλου Σαββάτου και 01:00 της Κυριακής του Πάσχα.

Με τη λήψη απόφασης για τη διοργάνωση λαμπρατζιάς, η αρχή τοπικής διοίκησης υποχρεούται να κοινοποιεί την απόφασή της στην Αστυνομία και την Πυροσβεστική Υπηρεσία τριάντα ημέρες πριν από το Πάσχα. Κατ’ εξαίρεση, για το τρέχον έτος, η κοινοποίηση δύναται να γίνει μέχρι και τρεις ημέρες πριν από την Κυριακή του Πάσχα.

Περαιτέρω, η λαμπρατζιά τελεί υπό την επίβλεψη εκπροσώπου της αρχής τοπικής διοίκησης που τη διοργανώνει. Σε περίπτωση που παρατηρηθεί οτιδήποτε επιλήψιμο, ο εκπρόσωπος υποχρεούται να ενημερώνει την Αστυνομία Κύπρου και την Πυροσβεστική Υπηρεσία Κύπρου, ώστε να επιληφθούν στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους.

Τέλος, το νομοσχέδιο προβλέπει αυστηρές ποινές, που κυμαίνονται από πέντε έτη φυλάκισης ή/και χρηματικό πρόστιμο ύψους €25.000 έως και δώδεκα έτη φυλάκισης ή/και πρόστιμο έως €100.000, αναλόγως των περιστάσεων, του τόπου εκδήλωσης της πυρκαγιάς και της έκτασης των ζημιών που θα προκληθούν σε περίπτωση ανεξέλεγκτης λαμπρατζιάς.

Πηγή

1. Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια
2. www.polignosi.com