Η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια

Βρίσκεται στη Λευκωσία και υπαγόταν μέχρι το 2025 στο υπουργείο Δικαιοσύνης. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 υπάγεται στο στο Υφυπουργείο Πολιτισμού, έναν χρόνο μετά σχετική απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου. 

Σκοπός του Κρατικού Αρχείου είναι η διασφάλιση της διατήρησης των δημόσιων αρχείων. Ιδρύθηκε με βάση τον «περί κυπριακού Δημοσίου Αρχείου νόμο» του 1972 και άρχισε να λειτουργεί τα τέλη του 1978. Για την οργάνωσή του είχε μετακληθεί και ειδικός εμπειρογνώμονας, ο Βρεττανός E.W. Denham, που έκανε σχετική μελέτη και διάφορες εισηγήσεις, το 1976.

Στην πρώτη περίοδο λειτουργίας του, το Κυπριακό Δημόσιο Αρχείο ασχολήθηκε με τη συγκέντρωση και ταξινόμηση του υπάρχοντος διασκορπισμένου υλικού. Διαπιστώθηκε ότι από τις περιόδους της Φραγκοκρατίας και της Τουρκοκρατίας (δηλαδή από το 1192 μέχρι και το 1878) δεν υπήρχε στην Κύπρο καμιά συλλογή δημοσίων εγγράφων. Τα δημόσια έγγραφα που συγκεντρώθηκαν στο Αρχείο είναι του 1878 κ.ε. και μεταξύ αυτών τα πιο σημαντικά είναι 700 τόμοι εκθέσεων του ύπατου αρμοστή της Κύπρου, έγγραφα της αποικιακής αρχιγραμματείας, του νομοθετικού και του εκτελεστικού συμβουλίου, μητρώα αλληλογραφίας διαφόρων υπηρεσιών της αποικιοκρατικής κυβέρνησης, κατάλογοι φορολογουμένων, επιστολές αρχιεπισκόπων Κύπρου προς τον ύπατο αρμοστή κλπ. Τα έγγραφα αυτά καλύπτουν την περίοδο της Αγγλοκρατίας (1878-1960).

Ανάμεσα στα παλαιότερα και σημαντικότερα τεκμήρια που φυλάσσονται στο Κρατικό Αρχείο συγκαταλέγεται ένα οθωμανικό φιρμάνι του 1793, το οποίο αποτελεί και το αρχαιότερο έγγραφο των συλλογών. Το έγγραφο αυτό αφορά σε οδηγίες προς τα τελωνεία σχετικά με τους δασμούς του βαμβακιού και προσφέρει πολύτιμες πληροφορίες για τη διοικητική και οικονομική λειτουργία της εποχής.

Βλέπε λήμμα: Αγγλοκρατία και Οθωμανοκρατία

Ο σχετικός νόμος προβλέπει επίσης όπως όλα τα κρατικά και άλλα έγγραφα που κρίνονται κατάλληλα για φύλαξη στο Αρχείο, στέλνονται σ' αυτό μετά τη συμπλήρωση 30 χρόνων από την ημερομηνία που συντάχθηκαν.

Στο Κρατικό Αρχείο συγκεντρώνεται και ταξινομείται και άλλο υλικό σχετικό με την Κύπρο, όπως παλαιοί χάρτες, γκραβούρες, φωτογραφίες και παλαιά ξένα έντυπα που αναφέρονται στην Κύπρο. Επίσης, φωτοαντίγραφα εγγράφων που αφορούν την Κύπρο και που βρίσκονται σε ξένες χώρες. Το πολύτιμο αρχειακό υλικό που συγκεντρώνεται, είναι στη διάθεση των ερευνητών και οποιουδήποτε άλλου ενδιαφερομένου για μελέτη.

Η Κύπρος έγινε μέλος του Διεθνούς Συμβουλίου Αρχείων (ICA)  το 1977.

Πηγές

1. Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια
2. Το Κρατικό Αρχείο εκεί όπου ανήκει, Εφ. Πολίτης

Πηγή

Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια