Ευδόκας Τάκης

Image

Ψυχίατρος που αναμείχθηκε και στην πολιτική. Κατήλθε ως αντίπαλος του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου στις Προεδρικές εκλογές του 1968.

Γεννήθηκε στις 18 Ιουνίου 1928 στο χωριό Πάχνα της επαρχίας Λεμεσού και πέθανε στη Λευκωσία στις 11 Φεβρουαρίου 2020. Αποφοίτησε από το Γυμνάσιο Λεμεσού και σπούδασε στην Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Ολοκλήρωσε τις ιατρικές του σπουδές στο King’s Country Hospital της Νέας Υόρκης και ασκήθηκε σε νοσοκομεία της ίδιας πόλης. Το 1961 εξασφάλισε τον τίτλο του Diplomate A.B.P.N. από το American Board of Psychiatry and Neurology. Τον ίδιο χρόνο επέστρεψε στην Κύπρο όπου και άρχισε να ασκεί το επάγγελμα του ψυχιάτρου - ψυχοθεραπευτή στη Λευκωσία.

 

Ο πολιτικός  

Στα πολιτικά πράγματα αναμείχθηκε ενεργά από το 1964. Ίδρυσε τον Μάιο του 1968 το Δημοκρατικόν Εθνικόν Κόμμα (ΔΕΚ) του οποίου υπήρξε ο πρόεδρος μέχρι και το 1972. Στις προεδρικές εκλογές του 1968 κατήλθε ως ανθυποψήφιος του αρχιεπισκόπου Μακαρίου, υποστηριζόμενος και από την ομάδα του πρώην δημάρχου Λευκωσίας Θεμιστοκλή Δέρβη.

Οι εκλογές διεξήχθηκαν στις  25 Φεβρουαρίου 1968, και ήταν οι  πρώτες, ουσιαστικά, από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, λίγες μόνο βδομάδες ύστερα από τα γεγονότα της Κοφίνου και την απόσυρση της ελληνικής Μεραρχίας από την Κύπρο. Οι εκλογές ανακοινώθηκαν αιφνιδιαστικά (12 Ιανουαρίου 1968), σε συνδυασμό με την την πολιτική στροφή του Αρχιεπισκόπου από το 'ευκταίο' στο "εφικτό". Η «Εφικτή λύση» αφορούσε τη ρεαλιστική στροφή του Μακαρίου σε ευόδωση των Διακοινοτικών Συνομιλίων που προνοούσαν την επιστροφή των Τουρκοκυπρίων στην Κυπριακή Δημοκρατία από την οποία είχαν αποχωρήσει το 1964. "Ευκταία», δηλαδή αυτή που πρέπει να επιτευχθεί ήταν η συνέχιση του αγώνα για  Ένωση με την Ελλάδα
Υπό κανονικές συνθήκες αντίπαλος του Αρχιεπισκόπου στις Προεδρικές θα έπρεπε να ήταν ο  Θεμιστοκλής Δέρβης, ως φυσικός ηγέτης της αντιμακαριακής αντιπολίτευσης. Αρνήθηκε ωστόσο να  κατέλθει στις εκλογές, με αποτέλεσμα η «Συντονιστική Επιτροπή των Ενωτικών Αγωνιστών» να αποφασίσει στις 9 Φεβρουαρίου 1968, να στηρίξει την υποψηφιότητα του Τάκη Ευδόκα.
Η Υποψηφιότητα Ευδόκα αντιμετωπίστηκε με ειρωνία από κάποιους και από θυμό από τους περισσότερους οι οποίοι περίπου θεωρούσαν ιεροσυλία την υποβολή οποιασδήποτε υποψηφιότητας απέναντι στον Πρόεδρο Μακάριο.  Ο Μακάριος στις εκλογές είχε την υποστήριξη του Ενιαίου Κόμματος του ΑΚΕΛ και άλλων μικρότερων σχηματισμών. 
Ο Γλαύκος Κληρίδης, πρόεδρος της Βουλής και στενός συνεργάτης του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου, τον χαρακτήρισε τον Τάκη Ευδόκα νεοσύλλεκτο, ενώ χλευαστικά δημοσιεύματα στον φιλομακαριακό Τύπο αναφέρονταν μειωτικά στο επάγγελμά του, με πιο ενδεικτικό τον τίτλο του «Αγώνος» (10 Φεβρουαρίου 1968): «Αφού ετέθησαν υπό την αιγίδα Ψυχιάτρου»…
Από την άλλη, όπως καταγράφει με χιούμορ ο ίδιος ο Ευδόκας στο βιβλίο του «"Εγώ είμαι η Κύπρος”. Η πρώτη περίοδος της Κυπριακής Δημοκρατίας» (Λευκωσία 1989) ψηφοφόροι της υπαίθρου σχολίαζαν ως εξής την υποψηφιότητά του: «Δεν ντρέπεται, άνθρωπος παντρεμένος με δυο παιδιά και να θέλει να γίνει αρχιεπίσκοπος;»…

 

Οι φανατικοί οπαδοί του Αρχιεπισκόπου Μακαρίου δεν του επέτρεψαν σχεδόν ποτέ να πραγματοποιήσει δημόσια εκδήλωση, σε μια μάλιστα περίπτωση του πέταξαν γιαούρτια. Συγκεκριμένα, δύο μέρες πριν τις εκλογές, στις 23 Φεβρουαρίου 1968, πραγματοποιήθηκε προεκλογική συγκέντρωση στην Πλατεία Σολωμού. Λίγη ώρα πριν την προγραμματισμένη εκδήλωση, εισέβαλαν στο χώρο οπαδοί  το Μακάριου κρατώντας πλακάτ και ρίχνοντας γιαούτρια και αυγά στους ομιλητές. Στη συνέχεια έκοψαν τα σύρματα των μικροφώνων. Η συγκέντωση διαλύθηκε και η ομιλία ματαιώθηκε. (Βίντεο Ψηφιακός Ηρόδοτος -Αρχείο ΡΙΚ

 

Ο Ευδόκας συγκέντρωσε ποσοστό ψήφων 3,7%. Εκφραστικό όργανο του κόμματος του Ευδόκα ήταν η εφημερίδα Γνώμη που ακολούθησε πολιτική έντονης αντιπολίτευσης προς τον Μακάριο. Στις βουλευτικές εκλογές του 1970 το κόμμα του Ευδόκα μετείχε και εξασφάλισε ποσοστό 12% περίπου, χωρίς όμως να αναδείξει εκπρόσωπό του στη Βουλή. Την ίδια χρονιά φυλακίστηκε προσωρινά λόγω άρθρου του στο οποίο ασκούσε κριτική κατά του αρχιεπισκόπου Μακαρίου. 

 

Παρά το ότι το ΔΕΚ ακολούθησε πολιτική προώθησης του ιδανικού της ενώσεως της Κύπρου με την Ελλάδα (το Ευκταίον) ωστόσο ο Ευδόκας αντιτάχθηκε στην προσπάθεια του στρατηγού Γρίβα να χρησιμοποιήσει ένοπλη βία κατά του προέδρου Μακαρίου. Αντίθετα, προσπάθησε να προωθήσει τη συνδιαλλαγή και συνεννόηση μεταξύ Μακαρίου και Γρίβα, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Τότε το ΔΕΚ ανέστειλε τις δραστηριότητές του κι έπαυσε να εκδίδει την εφημερίδα του.

 

Ο επιστήμονας 

 

Ως  επιστήμονας, ο Τάκης Ευδόκας εισήγαγε τη ψυχανάλυση και τη ψυχοθεραπεία στην Κύπρο. Πήρε μέρος σε πολλά διεθνή συνέδρια, συνεργάστηκε με το ραδιόφωνο και την τηλεόραση σε θέματα της ειδικότητάς του, δημοσίευσε πολλά άρθρα και μελέτες, έγραψε και εξέδωσε αρκετά βιβλία και μετέφρασε αρκετά ξένα, πάντοτε σε θέματα της ειδικότητάς του.

 

Διετέλεσε μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου. Στα τελευταία χρόνια της ζωής του αρθρογραφούσε στην εφημερίδα Πολίτης

 

Ο Τάκης Ευδόκας έχει δημοσιεύσει άρθρα και μελέτες για θέματα της ειδικότητάς του, κι έχει εκδώσει αρκετά βιβλία. Αναφέρουμε:

 

  • «Το αίτημα της Ενώσεως, Ψυχικά εμπόδια και πλάνες» (1965)
  • «Διαπιστώσεις - Αφύπνιση» (1967)
  • «Γονείς, παιδιά και σεξ» (1968, εξεδόθη και με τίτλο «Τα δύσκολα προβλήματα και τα πρώτα ερωτήματα του παιδιού σας»)
  • «Νεύρωση και Ψυχοθεραπεία» (1969)
  •  «Διαπιστώσεις, Αναδρομές, Ανακατατάξεις, Προσανατολισμοί» (1975)
  • «Οι πρόσφυγες της Κύπρου» (1976)
  • «Προσωπικά Προβλήματα »(1976)
  • «The Symbiosis of the two Communities and the Emotional Factors Used to promote Partition» (1978)
  • «Εσύ και η Ψυχανάλυση» (1979)
  • «Η Ζωντανή Καθημερινότητα» (1982)
  • «Εγώ Είμαι η Κύπρος, Η πρώτη περίοδος της Κυπριακής Δημοκρατίας» (πολιτική μελέτη, 1989, β' έκδοση 1990).
  • «Το Τέλος και η Αρχή» (1996 – β΄ έκδ. 2000)
  • «Εις το όνομα του Πατρός» (μυθιστόρημα, 2003)
  • «Οδηγός Ψυχικής Υγείας (2004)
  • «Προσωπικά Συναισθήματα» (2005)

           

Ο Τάκης Ευδόκας έχει επίσης μεταφράσει επιστημονικά έργα της ειδικότητάς του, ξένων συγγραφέων.

Φώτο Γκάλερι

Image
Image
Image