Ασκάς Μανόλης

Κύπριος, πιθανώς άρχοντας - γαιοκτήμονας αραβικής καταγωγής, που το καλοκαίρι του 1426 όταν οι Μαμελούκοι εισέβαλαν στην Κύ­προ και πολιορκούσαν τη Λευκωσία, επειδή ζήλεψε άλλους Κυπρίους άρχον­τες (που υποδέχθηκαν τους εισβολείς, εξασφάλισαν την εύνοιά τους, τους υπέδειξαν τα εισοδήματα του νησιού και γι’ αυτό πήραν απ' αυτούς αξιώματα), προ­σήλθε κι αυτός και συμβούλευσε τους Μαμελούκους να γράψουν και μετακαλέ­σουν τον Στασήν τοῦ Γούλου από τους αμπελώνες του στον Άγιο Ονούφριο. Το γράμμα έγραψε ο Πατήν Γουννέμε, κι ο Στασής ξεγελάστηκε, ήλθε στη Λευκωσία διά νά δείξη τά 'σσοδία τῆς ρηγάδας, καί διά νά τόν ποίσουν [οἱεἰσβολεῖς] πράκτορον (Λ. Μαχαιράς, Χρονικόν, παρ. 693).

 

Οι άλλοι άρχοντες τους οποίους ο Ασκάς μιμείται ήσαν, εκτός ίσως του τελευταίου, ασφαλώς αραβικής και αυτοί καταγωγής: ὁ σίρ Γιούσεφ Ἀουτάτ καί ὁ ἀδελφός του ὁ σίρ Πέχνας, και ὁ σίρ Ραμπούτ Ἀουτάτ και ὁ σιρ Χίμης και οὗλα τά ἀδελφία, καί ὁ σίρ Πατή Γουνέμε. Σ' αυτούς προστέθηκε και ο μισέρ Τζουάν Φλάτρος, που διορίστηκε από τους Μαμελούκους γραμματικός τούς λογαριασμούς τῶν ἐμπαλίων, καί ἒδειξέν τους καί τά 'σσοδία τῆς ρηγάδας όπως λίγο έπειτα και ο Στασής τοῦ Γούλου, προφανώς και αυτός αραβικής καταγω­γής. Απ' όλους μόνο ο σίρ Πατή Γουνέμε αναφέρεται από ένα χειρόγραφο του κειμένου του Λ. Μαχαιρά ότι ἐξεῦρεν τήν γλῶσσαν [=αραβικά], αλλά τα ονόματα των λοιπών είναι αραβικά και η καταγω­γή τους πρέπει να ήταν αραβική, έστω κι αν δεν αναφέρονται ως αραβομαθείς. Ειδικά ο Μανόλης ο Ασκάς αντίθετα προς την άποψη του Σ. Μενάρδου ότι το επώνυμό του σήμαινε τον έμπορον ασκών, ή ότι ήταν παραμόρφωση του λατινικού Ασκάνιος και του ιταλικού Αscanio, δεν μπορεί να είναι τίποτε άλλο από το αραβικό όνομα Aska. Η αραβική προέλευση της «παρέας» που υποδέχθη­κε τους Μαμελούκους και ο φθόνος του Μ. Ασκά γι’ αυτούς οδηγούν στη σκέψη ότι ο φθόνος του ήταν «οικογενειακή υπό­θεση» της «παρέας», της αραβογενούς ομάδας Κυπρίων γαιοκτημόνων που εί­χαν έλθει στην Κύπρο με πρόσκληση του Γουΐδου Λουζινιανού μαζί με άλλους δι­αφόρων εθνικοτήτων να τον βοηθήσουν στην οργάνωση του φεουδαλικού καθε­στώτος.

 

Aska λεγόταν και ένας από τους συντρόφους του Μωαβία κατά την φημι­σμένη πρώτη εκστρατεία του στην Κύ­προ κατά την άνοιξη - καλοκαίρι του 649.