Γεώργιος άγιος
Ο Άγιος Γεώργιος (280 - 23 Απριλίου 303) ήταν Έλληνας στρατιωτικός του ρωμαϊκού στρατού. Καταγόταν από την Καππαδοκία και υπηρετούσε ως αξιωματικός του στρατού επί αυτοκράτορα Διοκλητιανού. Καταδικάστηκε σε θάνατο, επειδή δεν αποκήρυξε τη χριστιανική του πίστη. Αργότερα, αγιοκατατάχθηκε ως χριστιανός μάρτυρας.
Αποκαλούμενος από την Ορθόδοξη Εκκλησία Μεγαλομάρτυς και Τροπαιοφόρος, είναι από τους δημοφιλέστερους αγίους σε ολόκληρο τον χριστιανικό κόσμο. Η μνήμη του τιμάται στις 23 Απριλίου για τις Εκκλησίες που πηγαίνουν σύμφωνα με το Ιουλιανό ημερολόγιο, όπου εάν η ημέρα αυτή συμπέσει πριν την Ανάσταση, μετατίθεται τη Δευτέρα της Διακαινησίμου.
Ο Άγιος Γεώργιος θεωρείται Άγιος της Ορθόδοξης, της Καθολικής, της Αγγλικανικής, της Λουθηρανικής και της Αρμενικής Εκκλησίας.
Ο Άγιος Γεώργιος είναι ο προστάτης του Στρατού Ξηράς.
Μεταξύ των Κυπρίων αγίων και των ξένων που ήλθαν στο νησί και μόνασαν, περιλαμβάνονται δέκα συνολικά άγιοι που φέρουν το όνομα Γεώργιος. Αυτοί είναι, σε αλφαβητική σειρά με βάση το επίθετό τους:
- Γεώργιος ο Αλαμάνος ή Σαλαμάνος
Άγνωστος στους Κυπρίους χρονογράφους και συναξαριστές τοπικός άγιος. Είναι στρατιωτικός άγιος και θεωρείται ως ένας από τους 300 Αλαμάνους αγίους που ήλθαν από την Παλαιστίνη στην Κύπρο, όπου κι ασκήτεψαν. Κοντά στο χωριό Πεντάκωμο της επαρχίας Λεμεσού, υπάρχει μοναστήρι αφιερωμένο στον άγιο Γεώργιο τον Αλαμάνο. Το μοναστήρι γιορτάζει στις 23 Απριλίου και στις 3 Νοεβρίου. Βλέπε λήμμα: Αλαμάνου Γεωργίου Αγίου μοναστήρι - Γεώργιος ο Βαβατσινιώτης
Άγνωστος στους Κυπρίους χρονογράφους και συναξαριστές τοπικός άγιος. Θεωρείται από μερικούς ως ένας από τους 300 Αλαμάνους αγίους που ήλθαν στην Κύπρο από την Παλαιστίνη. - Γεώργιος επίσκοπος
Συγκαταλέγεται μεταξύ των Κυπρίων τοπικών αγίων. Αναφέρεται ως επίσκοπος Τριμιθούντος και με την ιδιότητά του αυτή συμμετέσχε στην Ζ Οικουμενική Σύνοδο που πραγματοποιήθηκε στη Νίκαια το 787. Της συνόδου αυτής προσυπέγραψε τα πρακτικά. - Γεώργιος ο Επιτηδεώτης
Άγνωστος στους Κυπρίους χρονογράφους και συναξαριστές τοπικός άγιος. Θεωρείται ως ένας από τους 300 Αλαμάνους αγίους που ήλθαν στην Κύπρο από την Παλαιστίνη. Βλέπε λήμμα: Γεώργιος άγιος Επιτηδειώτης - Γεώργιος ηγούμενος
Άγνωστος στους Κυπρίους χρονογράφους και συναξαριστές τοπικός άγιος. Αναφέρεται ως ο κτήτορας και ο πρώτος ηγούμενος του μοναστηριού του Αγίου Χρυσοστόμου στον Κουτσοβέντη. Σύμφωνα προς το Τυπικόν του μοναστηριού του Αγίου Χρυσοστόμου, στις 26 Απριλίου τιμάται στο μοναστήρι «ἡ μνήμη τοῦ ἁγίου πατρός ἡμῶν καί καθηγητοῦ ἡγουμένου Γεωργίου, τοῦ κτήτορος τῆς ἐν Κύπρῳ ἁγίας μονῆς τοῦ Χρυσοστόμου». Το μοναστήρι του Αγίου Χρυσοστόμου κτίστηκε το 1091. - Γεώργιος ο Μαχαιρωμένος
Ο άγιος αυτός αναφέρεται από τον Λεόντιο Μαχαιρά (Χρονικόν, παρ. 36): «Καί ὁ ἃγιος Γεώργιος ὁ Μαχαιρωμένος εἰς τόν Ἀχλίοντα, τοπικός θαυματουργός.» Ο Αχλίοντας (Άης Λιόντας) είναι το σημερινό χωριό Αναλιόντας της επαρχίας Λευκωσίας. - Γεώργιος ο μοναχός
Έδρασε περί τα μέσα του 8ου αιώνα και ήταν θερμός υπερασπιστής των εικόνων. Για την υπέρ των εικόνων δραστηριότητά του αναθεματίστηκε το 754 από εικονομαχική σύνοδο, μαζί με τον Ιωάννη Δαμασκηνό. Λίγα χρόνια αργότερα, το 787, αποκαταστάθηκε από την Ζ' Οικουμενική Σύνοδο που πραγματοποιήθηκε στη Νίκαια. Ένας μαθητής του μοναχού Γεωργίου, ο Θεόσεβος, κατέγραψε και διέσωσε το νόημα της υπέρ των εικόνων διδασκαλίας του, καθώς και μια συζήτηση του Γεωργίου με ένα εικονομάχο.
Στον Πατμιακό Κώδικα 266 σημειώνεται η 31η Δεκεμβρίου ως η ημέρα μνήμης του οσίου Γεωργίου του Κυπρίου, ο οποίος ταυτίζεται πιθανότατα με τον μοναχό Γεώργιο. - Γεώργιος ο νεομάρτυρας
Συγκαταλέγεται μεταξύ των Κυπρίων αγίων. Καταγόταν από την Κύπρο, απ' όπου πήγε στην Πτολεμαΐδα της Παλαιστίνης για να βρει εργασία, περί τα μέσα του 18ου αιώνα, κι εργάστηκε σε εκεί ευρωπαϊκό προξενείο. Στην Πτολεμαΐδα (Άκρα) ήλθε σε ρήξη με Μωαμεθανούς, οι οποίοι τον κατηγόρησαν ότι είχε ερωτική σχέση με μια νεαρή Τουρκάλα, και τον πίεσαν να την νυμφευθεί αφού προηγουμένως γίνει Μωαμεθανός. Αφού πεισματικά αρνήθηκε κάθε έκκλησή τους να απαρνηθεί τη χριστιανική του πίστη, υπεβλήθη σε βασανιστήρια και τελικά εκτελέστηκε, κατ' άλλους με λιθοβολισμό και αποκεφαλισμό, κατ' άλλους με , πυροβολισμούς, στις 23 Απριλίου του 1752.
Όπως αναφέρει η παράδοση αμέσως μετά το θάνατό του ξέσπασε φοβερή κακοκαιρία και οι Οθωμανοί, τρομαγμένοι, επέτρεψαν την ταφή του. Ο Γεώργιος ετάφη σε χριστιανική εκκλησία της Πτολεμαΐδας από τους εκεί Χριστιανούς κι ο τάφος του, που θεωρήθηκε ως τόπος θαυματουργός, απέκτησε μεγάλη φήμη. Στις 13 Απριλίου του 1967, τα οστά του αγίου Γεωργίου μεταφέρθηκαν από την Άκρα στην Κύπρο και τοποθετήθηκαν στον καθεδρικό ναό του Αγίου Ιωάννη στη Λευκωσία. Η μνήμη του τιμάται στις 23 Απριλίου. - Γεώργιος ο Περαχωρίτης
Άγνωστος στους Κυπρίους χρονογράφους και συναξαριστές τοπικός άγιος, που περιλαμβάνεται μεταξύ των Κυπρίων αγίων. Εκκλησία αφιερωμένη σ' αυτόν, υπάρχει στο χωριό Κακοπετριά. - Γεώργιος ο Χοζεβίτης
Αξιόλογος μοναχός που άκμασε κατά τις αρχές του 7ου αιώνα. Καταγόταν από την Κύπρο, απ' όπου πήγε στους Αγίους Τόπους για προσκύνημα. Παρέμεινε όμως εκεί και μόνασε στο μοναστήρι του Χοζεβά, στην όχθη του Ιορδάνη ποταμού, όπου κι αναδείχθηκε ως ένας από τους αξιολογότερους Χοζεβίτες μοναχούς. Πέθανε περί το 625. Τον Βίο του αγίου Γεωργίου έγραψε ένας σύγχρονός του, επίσης Χοζεβίτης μοναχός, ο Αντώνιος.
Άγιος Γεώργιος ο Σπόρος
Ο Άγιος Γεώργιος ο Σπόρος είναι λαϊκή προσωνυμία του Αγίου Γεωργίου του Μεγαλομάρτυρα και Τροπαιοφόρου, ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Κύπρο και συνδεδεμένη με την αγροτική ζωή και την περίοδο της σποράς των δημητριακών. Η ονομασία προέρχεται από το γεγονός ότι η εορτή της ανακομιδής των λειψάνων του Αγίου, στις 3 Νοεμβρίου, συνέπιπτε παραδοσιακά με την έναρξη της σποράς. Οι γεωργοί συνήθιζαν να μεταφέρουν στην εκκλησία σπόρους σιταριού ή κριθαριού για ευλογία πριν από τη φύτευσή τους, ζητώντας την προστασία και τη βοήθεια του Αγίου για καλή σοδειά.
Βλέπε λήμμα: Θερισμός
Στην Κύπρο υπάρχουν ναοί και παρεκκλήσια αφιερωμένα στον Άγιο Γεώργιο τον Σπόρο, τα οποία αποτελούν σημεία τοπικής θρησκευτικής παράδοσης και λαϊκής ευλάβειας. Η προσωνυμία «του Σπόρου» εντάσσεται στη μακρά κυπριακή παράδοση απόδοσης ιδιαίτερων επωνυμίων στους αγίους, ανάλογα με τοπικά έθιμα, επαγγέλματα ή θαυματουργικές ιδιότητες.
Τα πιο γνωστά παρεκκλήσια και εξωκλήσια αφιερωμένα στον Άγιο Γεώργιο τον Σπόρο στην Κύπρο βρίσκονται κυρίως:
Στον Ύψωνα, βόρεια της κοινότητας, κοντά στην περιοχή του Αγίου Σίλα. Πρόκειται για μικρό πετρόκτιστο παρεκκλήσι με ιδιαίτερη σύνδεση με την παράδοση της ευλογίας των σπόρων πριν από τη σπορά.
Στον Κορμακίτη, στην παραλία του Κόρνου, όπου βρίσκεται ιστορικό εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου του Σπόρου, σημαντικό για τη μαρωνίτικη κοινότητα της Κύπρου. Η παράδοση εκεί συνδέεται άμεσα με τη γιορτή της 3ης Νοεμβρίου και την ευλογία των σπόρων των γεωργών.
Αναφορές υπάρχουν επίσης και σε αγροτικές περιοχές της Μεσαορίας, όπως το Πραστειό Μεσαορίας, όπου διατηρούνταν τοπική λαϊκή παράδοση γύρω από τον Άγιο Γεώργιο του Σπόρου και τη γεωργική ζωή.
Πηγή
- Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια