Βατυλιώτης Χαράλαμπος ή Βάτης

Image

Κύπριος κομμουνιστής ηγέτης, γενικός γραμματέας του Κυπριακού Κομμουνιστικού Κόμματος (ΚΚΚ). Γεννήθηκε το 1898 στο χωριό Βατιλή (Βατυλή). Φοίτησε στη Γεωργική Σχολή Λευκωσίας και μπήκε αμέσως στη βιοπάλη. Σε ηλικία 22 χρόνων πήγε στην Αλεξάνδρεια όπου αναζήτησε εργασία. Εκεί εντάχθηκε στη γραμμή του εργατικού κινήματος και όταν διαδραμάτισε ηγετικό ρόλο σε μαχητική απεργία εργατών φωταερίου συνελήφθη και εξορίστηκε με δυο συντρόφους του Αιγυπτίους.

 

Στη συνέχεια πήγε στην Ελλάδα κι εκεί συνδέθηκε με το νεαρό τότε Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα (αργότερα ΚΚΕ). Το 1922 πήγε στη Μόσχα «σαν ένας από τους 408 αντιπροσώπους στο 4ο συνέδριο της Κομιντέρν». Ένα χρόνο αργότερα δρα στη Βουλγαρία μέσα στις γραμμές του Κομμουνιστικού Κόμματος. Υφίσταται δίωξη από τη βουλγαρική αστυνομία και καταφεύγει στην Ελλάδα. Εκεί εργάζεται σε καθοδηγητική θέση στο αγροτικό κίνημα.

 

Στην Κύπρο ο Βατυλιώτης ήλθε το 1926 και ανέπτυξε σημαντική κομμουνιστική δραστηριότητα, εν πολλοίς παράνομη, κατά την εποχή του μεσοπολέμου. Στην οργάνωση του κομμουνιστικού κινήματος διαδραμάτισε πρωταγωνιστικό ρόλο και υπήρξε ανώτατο στέλεχός του. Υπό τη δική του καθοδήγηση πραγματοποιήθηκε μυστικά στη Λεμεσό το ιδρυτικό συνέδριο του ΚΚΚ. Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε σε σπίτι της οδού Βασιλείου Μακεδόνος στη Λεμεσό, το βράδυ της 14ης και την επομένη, 15η Αυγούστου του 1926 και σ' αυτό παρευρέθηκαν εκτός από τον Βατυλιώτη, περί τους 20 αντιπροσώπους, καθώς και 5 αντιπρόσωποι της εργατικής νεολαίας του ΚΚΚ. Μεταξύ των αντιπροσώπων ήσαν οι Κ. Χριστοδουλίδης - Σκελέας (που επίσης διετέλεσε γενικός γραμματέας του ΚΚΚ), Χαράλαμπος Σολομωνίδης (υπεύθυνος του «Νέου Ανθρώπου», εκφραστικού οργάνου του ΚΚΚ που άρχισε να εκδίδεται την 1η Ιανουαρίου 1925, ο ποιητής Γιάννης Λεύκης, οι Χρίστος Σαββίδης, Κώστας Δράκος, Κώστας Έρωτας, Κατίνα Τουμάζου - Νικολάου, Πλάτων Τουμάζος, Κλεάνθης Κιούπης κ.ά.

 

Ο Χαράλαμπος Βατυλιώτης κατείχε τη θέση του γενικού γραμματέα του ΚΚΚ τον Οκτώβριο του 1931, οπότε ξέσπασε η εξέγερση η γνωστή ως Οκτωβριανά. Αν και η κυπριακή Αριστερά δεν είχε ενεργό ανάμειξη στην προετοιμασία ή και στα γεγονότα που οδήγησαν στο κίνημα του Οκτωβρίου, ωστόσο αμέσως μετά την εκδήλωσή του πήρε σαφή θέση υπέρ του κινήματος. Ο ίδιος ο Βατυλιώτης συμμετείχε μάλιστα σε σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στις 24 Οκτωβρίου 1931 στο αρχηγείο της κυπριακής Δεξιάς, την Αρχιεπισκοπή. Εκεί διαβεβαίωσε τον αρχιεπίσκοπο ότι «οι δυνάμεις του κόμματος θα υπερασπίσουν τον αγώνα κατά της αποικιοκρατίας», και υποσχέθηκε «απόλυτη υποστήριξη του κόμματος στην προσπάθεια καταπολέμησης της αποικιακής κυβέρνησης».

 

Η υποστήριξη από το ΚΚΚ του κινήματος του 1931 στοίχισε τόσο στο κόμμα όσο και σε ηγετικά του στελέχη σκληρές διώξεις εκ μέρους των Άγγλων. Ο γενικός γραμματέας του κόμματος Βατυλιώτης συνελήφθη το πρωί της 26 Οκτωβρίου, ενώ ετοιμαζόταν να εκφωνήσει λόγο, και κλείστηκε στις Κεντρικές Φυλακές. Μαζί μ’ αυτόν συνελήφθη και ο Κ. Σκελέας. Τη σύλληψη των δυο ηγετών του ΚΚΚ ακολούθησαν μαχητικές διαδηλώσεις της Αριστεράς, που όμως διαλύθηκαν από την αστυνομία. Ο κυβερνήτης της Κύπρου σερ Ρόναλντ Στορρς έδωσε ως δικαιολογία για τις δυο αυτές συλλήψεις το ότι οι Βατυλιώτης και Σκελέας είχαν εκδώσει (ανυπόγραφη) κομμουνιστική διακήρυξη που κρίθηκε επικίνδυνη. Τη δικαιολογία αυτή επανέλαβε και ο γενικός εισαγγελέας. Ωστόσο το διάταγμα για σύλληψη και απέλαση των Χαράλαμπου Βατυλιώτη και Κώστα Σκελέα είχε εκδοθεί πιο πριν, αμέσως μετά τη δημόσια θέση που πήρε το ΚΚΚ υπέρ του οκτωβριανού κινήματος.

 

Τελικά οι Άγγλοι εξόρισαν 11 συνολικά Έλληνες Κυπρίους. Τους δεξιούς μητροπολίτη Κιτίου Νικόδημο, μητροπολίτη  Κερύνειας Μακάριο,  Διονύσιο Κυκκώτη, Σάββα Λοϊζίδη, Θεοφάνη Τσαγγαρίδη, Θεόδωρο Κολοκασίδη, Θεοφάνη Θεοδότου, Γεώργιο Χατζηπαύλου, Νικόλαο Κλ. Λανίτη, και τους κομμουνιστές Χαράλαμπο Βατυλιώτη και Κώστα Σκελέα. Οι δυο τελευταίοι μεταφέρθηκαν στην Αγγλία απ' όπου, όμως, μπόρεσαν να φύγουν λίγο αργότερα και να πάνε στη Σοβιετική Ένωση όπου και παρέμειναν. Εκεί ο Βατυλιώτης εργάστηκε σαν γεωπόνος, μέχρι το θάνατό του, που αναγγέλθηκε από τις στήλες της «Σοβιετικής Σιβηρίας» την 1η Ιανουαρίου 1934 με ανακοίνωση της περιφερειακής επιτροπής του Σοβιετικού Κομμουνιστικού Κόμματος.