Κλήμης πάπας Clement ο

Όνομα πολλών παπών. Αρκετοί απ’ αυτούς είχαν, κατά τη διάρκεια της θητείας τους, σχέσεις προς την Κύπρο, κυρίως εκκλησιαστικές, κατά τις περιόδους της Φραγκοκρατίας και της Βενετοκρατίας οπότε κυρίαρχη στο νησί ήταν η Λατινική Εκκλησία, η δε Ορθόδοξη βρισκόταν υπό διωγμόν. Κατά τις δυο αυτές περιόδους (δηλαδή από το 1192 μέχρι το 1570/71) διετέλεσαν πάπες:

 

α) Ο Κλήμης Δ΄ (1265 - 1268).

β) Ο Κλήμης Ε' (1305 - 1314).

γ) Ο Κλήμης Στ' (1342 - 1352).

δ) Ο Κλήμης Ζ' (αντίπαπας με έδρα την Αβινιόν [1378 - 1394] που η αναγνώριση του από διάφορες χώρες απετέλεσε την αρχή του μεγάλου σχίσματος της Δυτικής Εκκλησίας).

ε) Ο Κλήμης Η' (αναφέρεται και ως Ζ' [1523 - 1534]).

 

Πέρα από τις συνήθεις εκκλησιαστικές σχέσεις, όπως ο διορισμός Λατίνων επισκόπων στην Κύπρο και η επίλυση διαφόρων εκκλησιαστικών ζητημάτων, άλλες δραστηριότητες που σχετίζονται με την Κύπρο είχαν οι ακόλουθοι:

 

Κλήμης Ε': Ήταν ο πάπας που διέταξε τη διάλυση του τάγματος των Ναϊτών ιπποτών στην Κύπρο και τη μεταβίβαση όλης του της περιουσίας στο τάγμα των Ιωαννιτών ιπποτών, το 1312-13. Η τεράστια περιουσία των Ναϊτών στην Κύπρο, που περιελάμβανε τουλάχιστον 47  χωριά, προστέθηκε σ’ εκείνη των Ιωαννιτών ή, όπως αλλιώς λέγονται, των ιπποτών του Νοσοκομείου (Σπιταλλιῶτες κατά τον Λεόντιο Μαχαιρά). Η σχετική απόφαση για διάλυση κι εξαφάνιση του τάγματος των Ναϊτών είχε παρθεί από το 1308. Επειδή όμως οι Ναΐτες είχαν υποστηρίξει στην Κύπρο τον Αμάλριχο Λουζινιανό που είχε κατορθώσει με πραξικόπημα να εκθρονίσει τον αδελφό του και νόμιμο βασιλιά του νησιού Ερρίκο Β' (1285-1324), ο Αμάλριχος δίστασε να εφαρμόσει την εντολή. Τελικά όμως η εντολή εφαρμόστηκε τον Νοέμβριο του 1313, κι αφού πιο πριν, στις 3 Απριλίου του 1312, ο πάπας Κλήμης την είχε επικυρώσει τελεσίδικα στη σύνοδο της Βιέννης.

 

Ο Κύπριος μεσαιωνικός χρονογράφος Λεόντιος Μαχαιράς αφηγείται στο Χρονικόν του (παράγραφοι 13 έως 17) πως είχε πάρει ο πάπας την απόφαση να εξαλείψει τους Ναΐτες {Τεμπλιῶτες) επειδή εἶνε εἰς μέγαν κακόν καί ἀρνοῦνται τόν θεόν καί ὃλους τούς ἁγίους, καθώς και πως εκτελέστηκε στην Κύπρο βίαια η απόφαση. Βλέπε για τα γεγονότα αυτά λεπτομέρειες στο λήμμα Ναΐτες ιππότες καθώς και στο λήμμα Ιωαννίτες ιππότες.

 

Κλήμης Στ': Το 1343 συνήψε στρατιωτική συμμαχία με τον βασιλιά της Κύπρου Ούγο Δ' (1324 -1359), προς προάσπιση του βασιλείου της Κύπρου από τους Μουσουλμάνους. Στη συμμαχία μετείχαν επίσης το τάγμα των Ιωαννιτών ιπποτών που είχε έδρα του τη Ρόδο, η Βενετία και το νησί της Μήλου. Σύμφωνα προς τους όρους της συμμαχίας, θα σχηματιζόταν ενωμένος στόλος από 20 γαλέρες.

 

Ο Κλήμης Στ' ασχολήθηκε και με την επίλυση σοβαρών διαφορών που υφίσταντο μεταξύ του βασιλιά της Κύπρου Ούγου Δ' και της Γένουας. Σώζεται έγγραφο του πάπα προς τις αρχές της Γένουας, ημερομηνίας 20 Αυγούστου 1343, με το οποίο ζητά από τους Γενουάτες να μη επιτεθούν κατά του Ούγου. Το Δεκέμβριο του ίδιου χρόνου ο πάπας ενήργησε ώστε να επιλυθούν ειρηνικά οι διαφορές που σχετίζονταν με το εμπόριο κυρίως, και με συνεχείς απαιτήσεις Γενουατών εμπόρων για αποζημιώσεις εξαιτίας δράσεως πειρατών στα νερά γύρω από την Κύπρο.

 

Κλήμης Η': Το 1526 ανανέωσε κι επικύρωσε τη βούλλα (διάταξη) που είχε εκδοθεί το 1521 από τον πάπα Λέοντα Ι', με την οποία επιβάλλονταν οι αποφάσεις της συνόδου της Φλωρεντίας που αφορούσαν την Κύπρο. Οι αποφάσεις καθόριζαν κι αναγνώριζαν κάποια δικαιώματα και κάποιες ελευθερίες στους Ορθόδοξους της Κύπρου, πλην όμως στην πράξη δεν εφαρμόστηκαν ποτέ.