Η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια

Ο δρόμος στην εντός των τειχών Λευκωσία είναι αφιερωμένος στον τελευταίο αυτοκράτορα του Βυζαντίου, που έπεσε ηρωικά μαχόμενος τις ορδές του σουλτάνου Μωάμεθ Β΄ στις 29 Μαΐου 1453.

Πρόκειται για κεντρική οδό της παλιάς πόλης, όπου στεγαζόταν το παλιό Δημαρχείο Λευκωσίας, ιστορικό κτήριο της πόλης. Στην οδό αυτή βρίσκεται το Κεντρικό Ταχυδρομείο Λευκωσίας και η Κυπριακή Βιβλιοθήκη. Ο Δήμος έχει προχωρήσει σε ένα μεγάλο έργο ανάπλασης, εξωραϊσμού των όψεων και ανακατασκευής του οδοστρώματος και των πεζοδρομίων  και αναμόρφωση του δημόσιου χώρου της οδού.

Βλέπε λήμματα: Δημοτικό Μέγαρο Λευκωσίας και Κυπριακή Βιβλιοθήκη

Με τον θάνατό του ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος έγραψε την τελευταία σελίδα της χιλιόχρονης ιστορίας της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας και πέρασε στη σφαίρα του θρύλου. Μετά την άλωση της Πόλης, οι κατακτητές, με εντολή του Μωάμεθ, αναζήτησαν το πτώμα του Κωνσταντίνου και το έθαψαν με βασιλικές τιμές, χωρίς όμως να γίνει γνωστός ο τόπος της ταφής του. Οι υπόδουλοι πια Έλληνες δεν θέλησαν να πιστέψουν τον χαμό του Κωνσταντίνου. Τον φαντάζονταν όχι νεκρό, αλλά μαρμαρωμένο, έτοιμο να ξυπνήσει και «να κυνηγήσει πάλι τους Τούρκους ως την Κόκκινη Μηλιά».

 Βλέπε λήμμα: Κωνσταντινούπολη

Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος δεν άφησε απογόνους, παρά τους δύο γάμους του. Την 1η Ιουλίου 1428 νυμφεύτηκε τη Μανταλένα Τόκο, κόρη του άρχοντα της Ζακύνθου Λεονάρντο Τόκο, η οποία πέθανε πάνω στη γέννα, όπως και η δεύτερη σύζυγός του, Κατερίνα Γκατιλούζιο, κόρη του άρχοντα της Μυτιλήνης Ντορίνο Γκατιλούζιο, την οποία παντρεύτηκε στις 27 Ιουλίου 1441.

Βλέπε λήμμα: "Ανακάλημα της Κωνσταντινούπολης"

Έμμεση αλλά ουσιαστική η σχέση του με την Κύπρο

Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, αν και δεν είχε άμεση πολιτική σχέση με την Κύπρο, κατέχει σημαντική θέση στη συλλογική μνήμη του νησιού μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης το 1453. Η Κύπρος, με έντονο ορθόδοξο και ελληνόφωνο πληθυσμό, λειτούργησε ως χώρος υποδοχής προσφύγων και φορέας της βυζαντινής παράδοσης. Στην κυπριακή προφορική και εκκλησιαστική παράδοση, ο Παλαιολόγος ενσωματώθηκε στους θρύλους του «μαρμαρωμένου βασιλιά», σύμφωνα με τους οποίους ο αυτοκράτορας δεν πέθανε, αλλά μεταμορφώθηκε και αναμένει την αποκατάσταση της Πόλης. Οι αφηγήσεις αυτές μεταφέρθηκαν στην Κύπρο κυρίως μετά το 1453 από πρόσφυγες και λόγιους, ενσωματώθηκαν στην προφορική παράδοση και απέδωσαν στον Παλαιολόγο χαρακτήρα μάρτυρα και συμβόλου πνευματικής συνέχειας, χωρίς ιστορική ή διοικητική σύνδεση με το νησί.

Ιδιαίτερα στενή σχέση με την οικογένεια των Παλαιολόγων αναπτύχθηκε επί ημερών του βασιλιά της Κύπρου Ιωάννη Β΄ (1432–1458), που συνέπεσαν με τα τελευταία χρόνια ζωής του Βυζαντίου. Η σχέση αυτή αναπτύχθηκε εξαιτίας των δύο γάμων του Κύπριου βασιλιά, ο οποίος και τις δύο φορές νυμφεύθηκε γυναίκες της οικογένειας των Παλαιολόγων. Πρώτη του σύζυγος ήταν η Μήδεια η Μομφερρατική, γόνος του κλάδου των Παλαιολόγων του Μομφερράτου. Μετά τον θάνατό της, ο Ιωάννης Β΄ παντρεύτηκε, για δεύτερη φορά, την Ελένη Παλαιολογίνα. Η Ελένη ήταν κόρη του δεσπότη του Μορέως Θεοδώρου Β΄ Παλαιολόγου (από μητέρα Ιταλίδα) και ανιψιά του τελευταίου Βυζαντινού αυτοκράτορα Κωνσταντίνου ΙΑ΄ Παλαιολόγου. Παντρεύτηκε τον βασιλιά της Κύπρου Ιωάννη Β΄ τον Φεβρουάριο του 1441 και έγινε έτσι βασίλισσα της Κύπρου μέχρι τον θάνατό της το 1458. Επί των ημερών της αλώθηκε η Κωνσταντινούπολη από τους Τούρκους (1453).

Πηγή

1. www.polignosi.com
2. Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια