Ντερ Παρτόγκ Λάνα
Δημοσιογράφος, συγγραφέας και ραδιοφωνικός παραγωγός. Γεννήθηκε το 1940 και πέθανε στις 28 Φεβρουαρίου 2026.
Εργάστηκε στις εφημερίδες Times of Cyprus, Cyprus Mail και Cyprus Weekly, στο περιοδικό Vogue του Λονδίνου και στο ΡΙΚ για δύο δεκαετίες.
Γεννήθηκε ως Svetlana Matoff στις 16 Απριλίου 1940 στο νοσοκομείο της CMC (Cyprus Mines Corporation) στην Πεντάγια, στην περιοχή της Μόρφου. Στην «Times of Cyprus», γνωρίστηκε με τον συνάδελφό της Τζόρτζ ντερ Παρτόγκ με τον οποίο παντρεύτηκαν το 1960.
Ο πατέρας της, Σεργκέι, ρωσικής καταγωγής, μεγάλωσε στην Κύπρο όπου οι γονείς και η αδερφή του Βέρα είχαν εγκατασταθεί στο Καλό Χωριό Σολέας. Ο παππούς της Λάνας, αξιωματικός του Λευκού Στρατού που πολεμούσε τους Μπολσεβίκους, έφυγε από τη Ρωσία μετά την Επανάσταση του 1917 και τον εμφύλιο του 1919-1920, και μεταφέρθηκε στην Κύπρο από τους Βρετανούς το Μάρτιο του 1920.
Η μητέρα της, Λάρισα, είχε καταφύγει στη Λετονία και ήρθε στην Κύπρο τον Μάρτιο του 1939.
Οταν ξέσπασε ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος, ο Σεργκέι εντάχθηκε ως εθελοντής στο Κυπριακό Σύνταγμα και στη συνέχεια έγινε αξιωματικός των Βασιλικών Μηχανικών. Η οικογένεια τον ακολούθησε καθώς υπηρέτησε στην Αίγυπτο και την Κύπρο, μετά στην Αγγλία και πίσω στην Κύπρο όταν αποστρατέφθηκε.
Η Λάνα είχε πάει σε 11 διαφορετικά σχολεία όταν το 1957, σε ηλικία δεκαεπτά ετών, ξεκίνησε τη δημοσιογραφική της καριέρα στην αγγλόφωνη εφημερίδα Times of Cyprus υπό τον Charles Foley.
Ανάμεσα στους συναδέλφους της ήταν η Βαρβάρα Κόρνγουολ Λυσσαρίδη και η Μαρούλα Βιολάρη-Ιακωβίδη. Το 1959 εξασφάλισε το δεύτερο βραβείο στο διαγωνισμό του περιοδικού Vogue Talent και της προσφέρθηκε δουλειά στο περιοδικό στο Λονδίνο, όπου εργάστηκε για ένα χρόνο. Επέστρεψε στην Κύπρο το 1960 όπου παντρεύτηκε τον διεθνή φωτορεπόρτερ και δημοσιογράφο Τζιορτζ Ντερ Παρτόγ, και απέκτησαν δύο γιους, τον Γερβάντ και τον Μασίς.
Ο Γερβάντ εργάστηκε ως κινηματογραφιστής με αποστολές στον πρώτο Πόλεμο του Κόλπου, τις συγκρούσεις στη Βοσνία και τη Σομαλία και αλλού, για τα δίκτυα WTN (Worldwide Television News), ABC, Fox TV και ARD της Γερμανίας.
Ο Μασίς ακολούθησε τα αχνάρια του πατέρα του ως δημοσιογράφος και εκδότης του Financial Mirror, και πατέρας των δύο εγγονών της Λάνας, την Τατιάνα και Νατάλια. Τον Δεκέμβρη του 2025, ή Λάνα γνώρισε και τα δύο δισέγγονα της.
Μετά το Times of Cyprus, η Λάνα προσελήφθη στην αγγλόφωνη εφημερίδα Cyprus Mail και τον Δεκέμβριο του 1963, ο Χαρίλαος Παπαδόπουλος την κάλεσε στο ΡΙΚ για να “βοηθήσει για λίγες μέρες” ως εκφωνήτρια ειδήσεων στην αγγλική λόγω των διακοινοτικών συγκρούσεων.
Βλέπε λήμμα: Διακοινοτικές ταραχές
Αυτή η “προσωρινή βοήθεια” εξελίχθηκε σε 22 χρόνια υπηρεσίας στο κρατικό κανάλι, κατά τη διάρκεια της οποίας προήχθη σε επικεφαλής των προγραμμάτων ραδιοφώνου στο τμήμα αγγλικής και ξένων γλωσσών.
Το 1974 και τα επόμενα χρόνια συνεργάστηκε με το Τμήμα Τηλεόρασης για την παραγωγή ντοκιμαντέρ στην αγγλική γλώσσα, συμπεριλαμβανομένου του "Ήταν ένα νησί" (It was an island) με βάση το ποίημα της που μελοποίησε ο John Vickers, το οποίο εκδόθηκε επίσης ως ανεξάρτητος δίσκος.
Βλέπε λήμμα: Αττίλας '74
Ηταν ιδρυτικό μέλος της Επιτροπής Προβολής της Κύπρου που ιδρύθηκε από μέλη του ΡΙΚ καθώς και από άλλες ομάδες που προωθούσαν το Κυπριακό στο εξωτερικό.
Η Λάνα μετάφρασε στην αγγλική το βιβλίο που εξέδωσαν οι Δώρος Παρτασίδης και Ανδρος Παυλίδης "Κύπρος, Ημέρες Συμφοράς".
Το 1985 παραιτήθηκε από το ΡΙΚ και συνδέθηκε με την εβδομαδιαία εφημερίδα Cyprus Weekly ως Fashion Editor και στη συνέχεια ως συντάκτης τηλεόρασης και βιβλιοπαρουσιάσεων.
Η εφημερίδα, που άφησε εποχή και έφθασε σε πολύ ψηλά επίπεδα κυκλοφορίας, εκδόθηκε από τον σύζυγό της Τζορτζ και τους επίσης δημοσιογράφους Ανδρέα Χατζήπαπα και Αλεξ Ευθυβούλου.
Έχει εργαστεί σε διάφορα βιβλία για τον Κυπριακό Οργανισμό Τουρισμού και έχει μεταφράσει και επιμεληθεί αρκετές εκδόσεις για το Πολιτιστικό Ιδρυμα της Τράπεζας Κύπρου. Επίσης, επιμελήθηκε τους τέσσερις τόμους στα Αγγλικά του Γλαύκου Κληρίδη “Κύπρος: Η κατάθεσή μου”.
Το δημοσιευμένο έργο της διεθνώς περιλαμβάνει το παιδικό βιβλίο "Moussik" με το πατρικό όνομα Lana Matoff, το τμήμα για τη Λευκωσία της γερμανικής σειράς ταξιδιωτικών βιβλίων Nelles. Το 1990 προσχώρησε στην Κυπριακή Ομοσπονδία Φίλων Μουσείων και υπηρέτησε ως αντιπρόσωπος της Κύπρου σε διάφορα διεθνή συνέδρια έως το 2008.
Τα άρθρα της σχετικά με τους Φίλους των Μουσείων έχουν εμφανιστεί στο περιοδικό ICOM "Museum" της UNESCO, δημοσιεύσεις, πρακτικά διεθνών συνεδρίων της WFFM (Παγκόσμια Ομοσπονδία Μουσείων) και περιοδικά.
Οταν ο σύζυγός της Τζιορτζ Ντερ Παρτόγ απεβίωσε το 2008, αλλά και την αλλαγή ιδιοκτησίας της Cyprus Weekly, παραιτήθηκε και το 2011, ξεκίνησε έρευνα για ένα θέμα που την ενδιέφερε πάντα για χρόνια και για το οποίο ο σύζυγός της την παρότρυνε να γράψει: την άγνωστη ιστορία για το πώς εκκενώθηκαν πάνω από 1.500 Ρώσοι που διέφυγαν από τον Εμφύλιο Πόλεμο στην Κύπρο τον Μάρτιο του 1920 και πώς μερικοί έμειναν εδώ για να ιδρύσουν μια μικρή ρωσική κοινότητα.
Το αποτέλεσμα ήταν το οικογενειακό υπόμνημα "Samovar on the Table" που δημοσιεύθηκε το 2017, με βάση έγγραφα από τα Κρατικά Αρχεία της Κύπρου, τοπικά άρθρα εφημερίδων, προσωπικά οικογενειακά έγγραφα, ημερολόγια και επιστολές που κάλυπταν επίσης τις επαγγελματικές και προσωπικές ιστορίες της Λάνας και του Τζορτζ μέχρι το 1974. Το βιβλίο επέτρεψε την Λάνα να ξαναβρεθεί με όλα τα μέλη της οικογένειας της στην Αμερική, την Ουκρανία και την υπόλοιπη Ευρώπη. Τον Νοέμβριο του 2024, παρουσιάστηκε η ρωσική μετάφραση του βιβλίου στη Λεμεσό.
Βλέπε: Ψηφιακός Ηρόδοτος/Αρχείο ΡΙΚ και Χρονογράφημα
Πηγή
Masis DerParthogh- Facebook page