Γιαβόπουλος Όθων

Image

Ζωγράφος, αγιογράφος. Γεννήθηκε  στη Βυτίνα της Πελοπονήσου το 1862. Έζησε στην Λεμεσό από τις αρχές του 1899 έως το 1931 με τα Οκτωβριανά, οπότε αναχώρησε πλέον επιστρέφοντας μονίμως για την Αθήνα όπου και έζησε έως τον θάνατό του το 1936. Ο Όθων Γιαβόπουλος είναι ο πατέρας του γιατρού Νίκου Γιαβόπουλου εκ των ιδρυτών του Κ.Κ. Κύπρου και της Φωφώς-Βασιλείου Γιαβόπουλου, μητέρας του πρώην Προέδρου της Δημοκρατίας, Γιώργου Βασιλείου

 

Αφού τέλειωσε τις Γυμνασιακές του σπουδές στο Γυμνάσιο της Γορτυνίας του Νομού Αρκαδίας πήγε στην Αθήνα για να σπουδάσει στη Σχολή Καλών Τεχνών όπου φοίτησε από το 1876 ως το 1883. Καθηγητές του  Όθωνα στη ζωγραφική ήταν ο Κωνσταστίνος Βολανάκης, απόφοιτος της Σχολής του Μονάχου.

Ο Γιαβόπουλος έφτασε στη Λεμεσό μετά από πρόσκληση ενός «Λεμεσιανού πολίτου όπως ζωγραφίσει τον εσωτερικόν χώρο της οικίας του». Η άφιξη του καλλιτέχνη στη Λεμεσό δεν πέρασε απαρατήρητη, διότι καθώς διαπίστωνε η εφημερίδα Σάλπιγξ της Λεμεσού στις 20 Μαρτίου 1899, «υπάρχουσι τόσαι εκκλησίαι αίτινες στερούνται εικόνων ή κέκτηνται τοιαύτας εκτρωματικάς[…]».

Έφτασε στην Κύπρο με τη σύζυγο του Αργυρώ Καλαμιώτου και τα δύο τους παιδιά, το Νίκο και τη Χρυσούλα. Τα άλλα τρία η Λέλα, η  Φωφώ και ο Γιάνκος γεννήθηκαν στην Κύπρο. Εγκαταστάθηκε μόνιμα στη Λεμεσό στην οδό βασιλέως Μακεδόνος. Καλός τραγουδιστής όπως ήταν μαζί με άλλος γνωστούς Λεμεσιανούς σε μια εθελοντική ομάδα μουσικής και χορωδίας, δίνοντας μουσικές συναυλίες αφιλοκερδώς, για φιλανθρωπικούς σκοπούς αλλά και για τη διασκέδαση τους. Δίδαξε ιχνογραφία στην Ελληνική Σχολή Λεμεσού  και ζωγραφίζει τις εικόνες στο εργαστήρι του, τις οποίες πολλοί αγοράζουν είτε για να εμπλουτίσουν τις ιδιωτικές  τους συλλογές είτε για να τις αφιερώσουν στις εκκλησίες.

 

Το αγιογραφικό έργο του Όθωνα Γιαβόπουλου στη Κύπρο είναι πολύ μεγάλο και χρονολογικά αρχίζει από το 1899. Στη Λεμεσό  αγιογράφησε τον καθεδρικό ναό της Αγίας Νάπας και την εκκλησία της καθολικής – Παντάνασσας. Δυστυχώς το έργο του Γιαβόπουλου και στις δύο εκκλησίες έχει καταστραφεί. Από το 1904 - 1918– αγιογράφησε  την εκκλησία Ευαγγελισμός της Θεοτόκου στη Βάσα Κοιλανίου και στον ίδιο Ναό βρίσκονται 22 εικόνες τις οποίες ζωγράφισε ο ίδιος. Εικόνες βρίσκονται και σε πολλές εκκλησίες  όπως, Εκκλησία του Τιμίου Προδρόμου στο Βουνί, Εκκλησία Χρυσολοφίτισσα Λόφου, Τιμίου Σταυρού στο Όμοδος, Εκκλησία της Παναγίας  Παλλουρώτισσα, Εκκλησία Αγίου Γεωργίου Καπέδες ,  στην Τεμπριά και αλλού.

 

Ο εντοπισμός έργου για την Ελληνική Επανάσταση

Κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας μιας μουσειολογικής μελέτης για τα 100 χρόνια Αθηναϊδείου Γυμνασίου Καθολικής από τον Μίμη Σοφοκλέους, επιστημονικό διευθυντής του Παττίχειου Δημοτικού Μουσείου Ιστορικού Αρχείου Λεμεσού, ένας πίνακας στο γραφείο της διευθύντριας του σχολείου, τράβηξε την προσοχή. Το θέμα του πίνακα είναι εμπνευσμένο από την Ελληνική Επανάσταση του 1821. Δεν υπήρχαν καθόλου πληροφορίες στο Ιστορικό Αρχείο Λεμεσού αναφορικά με την ύπαρξη του εν λόγω πίνακα, ούτε και στο ίδιο το σχολείο, πέρα από τον ίδιο τον πίνακα που έφερε την υπογραφή του δημιουργού του, καθώς και την ημερομηνία της δημιουργίας του. «Όθων Γιαβόπουλος – 19/9» (Σεπτέμβριος του 1919). Είναι ένας πίνακας όπως πολλούς άλλους στον οποίο παρουσιάζεται η ηρωική θυσία των λίγων ανδρών που έμειναν να αντιστέκονται κατά την Ελληνική Επανάσταση. Στο φόντο παρουσιάζονται τραυματίες ή νεκροί μετά τη μάχη  ενώ ο  μόνος που φαίνεται μάχιμος ακόμα είναι ο έφιππος σημαιοφόρος, με το άλογο μάλιστα να έχει πάρει την αντίθετη φορά, έτοιμο να φύγει από τη μάχη. Κατά τον Μίμη Σοφοκλέους η μάχη  που περιγράφεται στον πίνακα του Γιαβόπουλου μάλλον αναφέρεται στη Μάχη της Βυτίνας, του τόπου καταγωγής και γέννησης του ζωγράφου. Στον πίνακα οι Τούρκοι έχουν περικυκλώσει με ιππικό και πεζούς τους εναπομείναντες ζωντανούς και τραυματισμένους γενναίους Έλληνες, με τον ένα να κρατά αναπεπταμένη τη σημαία. Ο πίνακας, χωρίζεται σε δύο επίπεδα: οι Έλληνες από τη μια και οι Τούρκοι από την άλλη. Στη μέση βρίσκονται συνήθως η ελληνική σημαία από τη μια και το «μπαϊράκι» από την άλλη. Στο μέσο του πίνακα βρίσκεται η σημαντική «σκηνή»: όλοι σχεδόν έχουν εξουδετερωθεί, σκοτωθεί ή τραυματιστεί, εκτός από τον σημαιοφόρο ο οποίος αντιστέκεται ακόμα, ενώ κάτω του ακριβώς βρίσκονται δύο πολεμιστές. Ο ένας θεωρείται μάλλον τραυματίας ο οποίος βρίσκεται στα χέρια ενός άλλου, εξουδετερωμένου πολεμιστή. 

 

Πηγές

 

1. Όθων Γιαβόπουλος: Ζωγράφος Αθηναίος 1862-1936. Η ζωή και το έργο του στην Κύπρο, Μάρως Σωφρονίου, Εν Τύποις, Λευκωσία, 2011

2. Αριστείδης Κουδουνάρης, Βιογραφικό λεξικό Κυπρίων 1880-1920, , 2010, σελ. 96

3. Μίμης Σοφοκλέους, Η επανάσταση του 1821 με το πινέλο του Γιαβόπουλου

https://www.philenews.com/koinonia/eidiseis/article/1192557

 

 

Φώτο Γκάλερι

Image
Image
Image
Image