Αθανάσιος ο Πεντασχοινίτης

Image

Τοπικός θαυματουργός άγιος. Καταγόταν από το χωριό Πεντάσχοινο που, κατά τον Ν. Γ. Κυριαζή, εξαφανίστηκε κατά τον 18ο αιώνα. Το πλούσιο αυτό χωριό βρισκόταν κοντά στο σημερινό χωριό Αλαμινός στην επαρχία Λάρνακας, 6 χμ. νότια του χωριού Άγιος Θεόδωρος. Σήμερα σώζονται λίγα μόνο ερείπια του χωριού, καθώς και εκκλησία αφιερωμένη στον άγιο Αθανάσιο τον Πεντασχοινίτη. Στο δάπεδο της εκκλησίας αυτής υπάρχουν δυο τρύπες που, σύμφωνα με την τοπική παράδοση, οδηγούν υπόγεια μέχρι την παραλία ή, κατ' άλλους, συνεχίζονται υποθαλάσσια μέχρι τις απέναντι της Κύπρου ακτές, όμως το φως χάνεται κι είναι αδύνατο να προχωρήσει κανένας σ' αυτές περισσότερο. Σώζεται επίσης ενεπίγραφη επιτύμβια πλάκα με ελληνικούς χαρακτήρες.

 

Κατά τον Λεόντιο Μαχαιρά, ο οποίος κι αναφέρει τον άγιο Αθανάσιο, το λείψανο του «βρύει ιάματα»  (Χρονικόν), εκδ. «Φιλόκυπρος», Λευκωσία, 1983, παρ. 36). Όταν ο Μαχαιράς έγραφε το έργο του, γύρω στα 1458, το λείψανο του αγίου πρέπει να σωζόταν ακόμη στον ναό του στο Πεντάσχοινο. Ο παλαιός εκείνος ναός, που θα πρέπει να ήταν λαμπρός, κατεστράφη εντελώς από σεισμό την Κυριακή, 24 Απριλίου του 1491. Ο σεισμός, που αναφέρεται κι από τον Γερμανό περιηγητή Αλέξανδρο, δούκα της Βαυαρίας, κατέστρεψε κι άλλους φημισμένους ναούς ή προκάλεσε σ' αυτούς ζημιές. Τέτοιοι ναοί που υπέστησαν ζημιές ήταν της Αγίας Σοφίας στη Λευκωσία, της μονής του Μεγάλου Σταυρού, του Σταυροβουνιού και της Καθολικής στη Λεμεσό της οποίας κατέρρευσε ο τρούλλος. Τις ζημιές και καταστροφές σημειώνει ο ιερέας χρονικογράφος Αθανάσιος Φάρης από την Κοφίνου (Cod. Paris. Graec. 624, f2r).

 

Ο άγιος Αθανάσιος ο Πεντασχοινίτης εικονίζεται στις τοιχογραφίες αρκετών ναών της Κύπρου ως διάκονος. Η ευρεία εικονογράφησή του μαρτυρεί ότι ήταν δημοφιλής στο νησί.