Λεμεσός πόλη

Αγγλοκρατία

Image

Η ανάπτυξη της Λεμεσού άρχισε με την έναρξη της αγγλικής κατοχής. Ήδη από τις πρώτες μέρες, ο αρκετά σκληρός πρώτος Άγγλος διοικητής της πόλης συνταγματάρχης Warren επέβαλλε με το μαστίγιο μεταρρυθμίσεις, όπως γράφει ο Η. Dixon. Διενήργησε αμέσως δημαρχιακές εκλογές κατά τις οποίες εξελέγη δήμαρχος της Λεμεσού, διά βοής, ο Χριστόδουλος Καρύδης. Σύντομα καθαρίστηκε η παραλία (όπου σ' ένα νοικιασμένο σπίτι είχε εγκατασταθεί ο διοικητής Warren), οι δρόμοι της πόλης καθαρίστηκαν επίσης κι άρχισαν να ραντίζονται κάθε μέρα, διάφορα χοιροστάσια και μάντρες που υπήρχαν σε κεντρικές περιοχές κατεδαφίστηκαν υποχρεωτικά, όσοι είχαν ζώα και πτηνά σε ανοικτούς χώρους υποχρεώθηκαν να τους περιφράξουν, κτίστηκαν στάβλοι για τα άλογα των 7 αστυνομικών της πόλης, κτίστηκε σφαγείο και πάρθηκαν διάφορα άλλα μέτρα που σχετίζονταν με την υγεία του πληθυσμού.

 

Η πόλη ήταν αραιοκατοικημένη και υπήρχαν σ' αυτήν αρκετά άδεια χωράφια που καθαρίστηκαν επίσης, γιατί μέχρι τότε χρησίμευαν ως σκουπιδότοποι. Ο Warren ανάγκασε τους ιδιοκτήτες τους να κτίσουν ή να επιδιορθώσουν τις περιφράξεις. Επίσης δενδροφυτεύθηκαν αρκετοί ανοικτοί χώροι. Πολύ σύντομα άρχισε και η επιδιόρθωση των δρόμων, με πρώτη την κεντρική οδό Αγίου Ανδρέου που στρώθηκε με πλάκες (η ασφαλτόστρωση των δρόμων άρχισε μετά τον Α' Παγκόσμιο πόλεμο).

 

Το 1898, ύστερα από διαταγή, ξηλώθηκαν τα σκαλοπάτια των σπιτιών που βρίσκονταν μέσα στους δρόμους, πράγμα που τους κατέστησε περισσότερο άνετους. Οι δρόμοι πήραν (αγγλικά γραμμένα) ονόματα από το 1879. Ο δήμαρχος Καρύδης έδωσε, λίγο αργότερα, τις πρώτες ελληνικές ονομασίες δρόμων της πόλης, τοποθετώντας και πινακίδες. Ο παραλιακός δρόμος, παρ' όλες τις επιδιορθώσεις, εξακολουθούσε να έχει τα χάλια του, μέχρι το 1912 που άρχισε να κατασκευάζεται ο μώλος. Ο μώλος χρειάστηκε αρκετά χρόνια για να τελειώσει, όμως κατά τους χειμερινούς μήνες η θάλασσα έφθανε εύκολα στον παραλιακό δρόμο, πράγμα που συνέβαινε μέχρι πρόσφατα οπότε έγινε η διαπλάτυνση της παραλίας. Ωστόσο ο μώλος απετέλεσε, για δεκαετίες, το γραφικότερο τμήμα της πόλης και χώρος εκδηλώσεων και ψυχαγωγίας. Το κάστρο της Λεμεσού χρησιμοποιήθηκε και από τους Άγγλους, κατά την πρώτη περίοδο της Αγγλοκρατίας, ως φυλακή. Στο παραλιακό μέτωπο κατασκευάστηκαν αποβάθρες που υποβοήθησαν σημαντικά τη διεξαγωγή των φορτοεκφορτώσεων από τα καράβια που αγκυροβολούσαν στ' ανοικτά. Κατά το 1879 και το 1880 φωτίστηκαν και οι κεντρικοί δρόμοι με φανάρια, ενώ ο ηλεκτροφωτισμός τους άρχισε το 1912, μετά την ίδρυση της (ιδιωτικής) «Ηλεκτροφωτιστικής Εταιρείας» που λειτούργησε τότε στη Λεμεσό από τους αδελφούς Σταματίου.

 

Η πόλη είχε και πολλά χάνια, μεταξύ των οποίων το Χάνι του Σ΄ίννου, το Χάνι της Κουτζ'αινούς, το Χάνι του Κακουλλή, το Χάνι της Μαρίκκας, το Χάνι του Καμπανέλλα. Λειτουργούσαν ακόμη και διάφορα καμηλαριά. Στην πόλη χαρακτηριστικά κτίσματα ήσαν και οι πολλές αποθήκες στις οποίες τοποθετούνταν τα προς εξαγωγή προϊόντα. Από τα τέλη του 19ου αιώνα άρχισαν να λειτουργούν και τα πρώτα ξενοδοχεία («Ευρώπη», «Γκλόρια», «Τρόοδος», «Η Ωραία Λεμεσός», «Αμαθούς» κ.α.) που σιγά -σιγά εκτόπισαν κι εξαφάνισαν τα χάνια. Ταυτόχρονα δημιουργήθηκαν και λειτούργησαν εστιατόρια, ζαχαροπλαστεία και, λίγο αργότερα, άρχισε να μεταφέρεται στην πόλη και χιόνι από το Τρόοδος με γαϊδούρια (παρ' όλα τα μέτρα προστασίας του χιονιού έφθανε στην πόλη λιγότερο από το μισό κι επωλείτο ακριβότερα τα απογεύματα απ' ό,τι τα πρωινά). Το 1900 λειτούργησε στη Λεμεσό παγοποιείο. Το 1890 έκαμε την εμφάνισή του το πρώτο ποδήλατο, ενώ το 1907 κυκλοφόρησε στην πόλη το πρώτο αυτοκίνητο. Το 1921 λειτούργησε κι ο εναέριος σιδηρόδρομος, που μετέφερε στην παραλία ανατολικά της Λεμεσού τον αμίαντο από το Τρόοδος για εξαγωγή. Λειτούργησε μέχρι και τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο. Στην παραλία, τοποθεσία Εναέριος, κτίστηκαν εγκαταστάσεις και κατασκευάστηκε αποβάθρα για τις φορτώσεις του αμιάντου στα καράβια.

 

Στο μεταξύ, ήδη από τα πρώτα χρόνια της αγγλικής κατοχής, άρχισαν να λειτουργούν στη Λεμεσό και διάφορες υπηρεσίες (νοσοκομείο, ταχυδρομείο, τηλεγραφείο). Υποκαταστήματα τραπεζών άρχισαν να λειτουργούν από τις αρχές του 20ού αιώνα. Όσο για την πνευματική και αθλητική ζωή, καθώς και την εκπαίδευση, γίνεται αναφορά στα σχετικά κεφάλαια πιο κάτω.

 

Στην οικονομική άνοδο της Λεμεσού συνέβαλε το γεγονός ότι κοντά σ' αυτήν στάθμευε ο αγγλικός στρατός: αρχικά και μέχρι και μετά τον Β' Παγκόσμιο πόλεμο στα Πολεμίδια, κι αργότερα στη μεγάλη στρατιωτική βάση Ακρωτηρίου - Επισκοπής. Όμως η οικονομική ευρωστία της πόλης προήλθε κυρίως από τις εμπορικές και βιομηχανικές δραστηριότητές της, μεταξύ των οποίων κυριαρχούν οι μεγάλες οινοβιομηχανίες της. Η τουριστική βιομηχανία, που αναπτύχθηκε με αλματώδη ρυθμό μετά το 1974, μπορούμε να πούμε ότι διαφοροποίησε εντελώς το πρόσωπο και τον χαρακτήρα της Λεμεσού.

Φώτο Γκάλερι

Image